Ευγενία Σιούτη*
Αισθάνθηκα την ανάγκη να πω μερικά λόγια, έξω από τα δόντια, για το έγκλημα που επιτελείται αυτές τις μέρες στον χώρο της εκπαίδευσης (συγχωνεύσεις, κατάργηση ολοήμερων σχολείων, αιφνιδιαστική άρση του δικαιώματος επιλογής της 2ης ξένης γλώσσας σε Δημοτικά και Γυμνάσια και έπεται συνέχεια…).
Είμαι αγανακτισμένη, οργισμένη αλλά και αποφασισμένη να αντισταθώ με όλες μου τις δυνάμεις. Να υπερασπιστώ το δικαίωμα στη δουλειά μου, τα όνειρά μου για το δημόσιο σχολείο, έτσι όπως εγώ το εννοώ, και πάνω απ' όλα τους μαθητές μου.
Τους μαθητές μου, που, ενώ τους είχαν υποσχεθεί τον ουρανό με τ’ άστρα (πρώτα ο μαθητής), τους επιφυλάσσουν ένα σχολείο φτωχό, αποδομημένο, αποστεωμένο, συγκεντρωτικό, ένα σχολείο στηριγμένο στην κοινωνική ανισότητα. Ένα σχολείο χωρίς μέλλον, μια ζωή χωρίς μέλλον.
Είμαι καθηγήτρια Γερμανικών και ζω τις τελευταίες μέρες το θέατρο του παραλόγου. Αν δεν έχω χάσει την οργανική μου θέση τώρα, είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα τη χάσω αύριο, μαζί με χιλιάδες άλλους συναδέλφους μου. Βιώνω τον εφιάλτη της μετάταξης, πράγμα που για μια μάχιμη εκπαιδευτικό σημαίνει παροπλισμό και ψυχική εξόντωση. Μου είναι αδιανόητο να μου στερήσουν την τάξη, είναι σαν να μου στερούν τον αέρα που αναπνέω.
Στην ερώτηση “τι επαγγέλλεσθε” απαντούσα πάντα με περηφάνια: καθηγήτρια. Ναι, καθηγήτρια, αυτό ήταν που ήθελα πάντα, αυτό και τίποτε άλλο. Υπηρέτησα με πάθος και αυταπάρνηση το επάγγελμά μου, που το θεωρούσα πάντα λειτούργημα. Ήμουν ένας ευτυχισμένος άνθρωπος, γιατί κοιτώντας γύρω μου τους συνανθρώπους μου να βλέπουν την εργασία τους ως πάρεργο καταλάβαινα το πλεονέκτημα να κάνει κανείς αυτό που αγαπάει και έχει σπουδάσει.
Είμαι 53 ετών, αλλά μέσα στην τάξη, κοιτώντας τα πρόσωπα των μαθητών μου, αποκτούσα δυνάμεις και κουράγιο 20χρονης. Η επαφή με ό,τι πιο νέο, φρέσκο και αγνό, με τα νιάτα δηλαδή, είναι πηγή αναγέννησης.
Ζούμε σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία. Έτσι η γνώση της ξένης γλώσσας αποκτά βαρύνουσα σημασία. Είναι σταθερή μου πεποίθηση, όλα αυτά τα χρόνια που διδάσκω, ότι εκτός από τα τυπικά (γραμματική, συντακτικό, λεξιλόγιο) το άνοιγμα του μαθήματος της ξένης γλώσσας σε τομείς όπως ο πολιτισμός, η ιστορία, η επιστήμη, η λογοτεχνία, όπως και στοιχεία της καθημερινής ζωής, είναι ένας ασφαλής δρόμος, για να αποκτήσουν οι μαθητές καλύτερες γνώσεις, αλλά ταυτόχρονα και πολυπολιτισμική κουλτούρα. Γι' αυτό στο μάθημά μου έχουν θέση ο Μπρεχτ, ο Γκαίτε, ο Σίλερ, ο Μότσαρτ αλλά και οι Σκόρπιονς, ο Βιμ Βέντερς κ.λπ.
Πάντα πίστευα ότι ο καθηγητής δεν πρέπει να είναι μονοδιάστατος, δεν πρέπει να εκπαιδεύει, αλλά να παιδεύει, να πλάθει πνευματικά και ψυχικά τους μαθητές του να γίνονται ελεύθεροι άνθρωποι, με γνώση και κρίση, με τεχνικές αναθεώρησης και με αγωνία απελευθέρωσης.
Όλα αυτά τα χρόνια αγωνίστηκα για ένα δημόσιο σχολείο ζωντανό, ανοιχτό στις ανάγκες και τις ανησυχίες των νέων, αλλά και τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας. Αγωνίστηκα και ονειρεύτηκα μαζί με τους μαθητές μου ένα σχολείο με θέα στη ζωή και το μέλλον.
Γι’ αυτό και έζησα μαζί τους, μέσα από πληθώρα προγραμμάτων, σαγηνευτικά ταξίδια στη γνώση, τον πολιτισμό, το περιβάλλον, την αλληλεγγύη. Προγράμματα που τα λαχταρούσαν και τα λαχταρούν όπως η διψασμένη γη τη βροχή, και όμως θυσιάζονται σήμερα, ως ασύμφορα και δαπανηρά. Διαφορετική γνώση που έσπαγε τη μονοτονία της σχολικής καθημερινότητας, που άνοιγε παράθυρα γνώσης και ονειροπόλησης σε κάτι πιο τρανό και πιο μεγάλο.
Αυτήν τη δυνατότητα τους τη στερούν σήμερα, συρρικνώνοντας ακόμη περισσότερο τις ελάχιστες παροχές που υφίσταντο μέχρι χθες. Με λιγότερους καθηγητές, μεγαλύτερα σε αριθμό τμήματα και με τη λογική “να βγάλουμε και από τη μύγα ξίγκι”. Και όλα αυτά μέσα σε ένα σύστημα εντατικοποίησης για μια θέση, αύριο, στα ΑΕΙ και, μεθαύριο, στην ανεργία. Θεωρώ, λοιπόν, ότι είναι κρίμα και άδικο να στερούνται οι μαθητές τα αυτονόητα και οι δείκτες της οικονομίας να μετρούν περισσότερο από τις παιδικές και εφηβικές ψυχές τους.
Ζητώ, λοιπόν, να μ’ αφήσουν ήσυχη να συνεχίσω να κάνω τη δουλειά μου σαν εκπαιδευτικός! Ζητάω πολλά; Την απάντηση τη δίνει, απαράμιλλα, ο Μπέρτολτ Μπρεχτ στον “Κύκλο με την κιμωλία”:
Εσείς, εσείς ακροατές της ιστορίας
του κύκλου με την κιμωλία
σημειώστε τη γνώμη των παλιών
Εδώ πρέπει να ανήκει, αυτό που είναι εδώ,
σ’ αυτούς που είναι καλοί γι αυτό
Δηλαδή
Τα παιδιά στις καλές μητέρες, για να ευδοκιμούν
Τα αμάξια στους καλούς αμαξάδες, για να οδηγούνται καλά
Και η κοιλάδα στους ποτιστές, για να δίνει καρπούς
*Καθηγήτρια Γερμανικών
2ο Γυμνάσιο Ηλιούπολης
Σχόλιο:
Το σχολείο για να έχει μέλλον θα πρέπει πια να περάσει στα χέρια των κοινοτήτων. Όπως και η ίδια η οργάνωση της καθημερινής ζωής των ανθρώπων. Θα πρέπει να περάσουμε από τους θεσμούς του κεντρικού κράτους-το οποίο χάνει τον ρόλο του κοινωνικού κράτους πρόνοιας και αναλαμβάνει το ρόλο μόνο του κατασταλτικού μηχανισμού επιβολής των προθέσεων της ελίτ- σε κοινοτικούς θεσμούς μιας αμεσοδημοκρατικής, επανατοπικοποιημένης κοινωνίας της ισοκατανομής πόρων και εξουσίας.
Δευτέρα 20 Ιουνίου 2011
Η... ανασφάλεια των μεταλλαγμένων
Ανίχν ευση πρωτεϊνών γενετικά τροποποιημένων φυτών σε αίμα
Του Γιαννη Ελαφρου
Μεγάλη ανησυχία προκαλεί μια επιστημονική είδηση που πέρασε στα ψιλά: σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε στον Καναδά, ανιχνεύθηκε για πρώτη φορά πρωτεΐνη από γενετικά τροποποιημένο φυτό στο αίμα εγκύων, καθώς και σε αυτό των εμβρύων τους! Η είδηση είναι πολύ σημαντική, καθώς μέχρι τώρα η βιομηχανία των μεταλλαγμένων ισχυριζόταν ότι δεν μπορεί να υπάρξει μεταφορά πρωτεϊνών γενετικά τροποποιημένων φυτών στο αίμα. «Οι εταιρείες ισχυρίζονταν ότι οι πρωτεΐνες κατατεμαχίζονται στον πεπτικό σωλήνα και δεν περνούν στο αίμα. Τώρα αποδεικνύεται το αντίθετο. Οι πρωτεΐνες γενετικά τροποποιημένων οργανισμών και ειδικά εκείνες που προέρχονται από τον Βάκιλο της Θουριγγίας (Bt) είναι αλλεργιογόνες και μπορεί να προκαλέσουν αλλεργικά συμπτώματα στον άνθρωπο», λέει στην «Κ» ο καθηγητής Βιοχημείας και Βιοτεχνολογίας στο Παν. Θεσσαλίας, κ. Δημήτρης Κουρέτας. Οι αλλεργικές αντιδράσεις περιλαμβάνουν φαινόμενα από απλή αναφυλαξία μέχρι αναπνευστική δυσχέρεια, που μπορεί να προκαλέσει και απώλεια της ανθρώπινης ζωής.
Νέες έρευνες και μέτρα
Η δημοσίευση που δημιούργησε νέα δεδομένα στη συζήτηση γύρω από την ασφάλεια των μεταλλαγμένων έγινε από τους Αziz Aris και Samuel Leblanc στο έγκυρο επιστημονικό περιοδικό Reproductive Toxicology, στο τεύχος του Μαΐου 2011. Σχετική ερώτηση κατέθεσε στο Ευρωκοινοβούλιο ο κ. Μιχάλης Τρεμόπουλος τονίζοντας ότι «η αρμόδια αρχή της Ε. Ε. για την έγκριση γενετικά τροποποιημένων οργανισμών, η EFSA, μέχρι σήμερα δεν δεχόταν ότι πρωτεΐνες γενετικά τροποποιημένων οργανισμών μπορούσαν να περάσουν στο αίμα ανθρώπων που τρέφονται με αυτές. Νέες έρευνες πρέπει να διεξαχθούν, προληπτικά μέτρα να παρθούν. Για τα ζητήματα αυτά δεν νοείται οποιαδήποτε ελαστικότητα ερμηνειών!». Ο ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πράσινων ζητεί από την Κομισιόν τη διεξαγωγή πανευρωπαϊκής μελέτης μέτρησης των επιπέδων των πρωτεϊνών αυτών στο αίμα, την αναστολή εισαγωγών και καλλιέργειας ποικιλιών Bt και την άμεση ανάκληση της άδειας καλλιέργειας της ποικιλίας καλαμποκιού Mon810 της Μονσάντο.
Η εξέλιξη εγείρει σοβαρότατα ερωτήματα για την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ενωσης στο ευαίσθητο θέμα της ασφάλειας των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιτρέπει την καλλιέργεια των μεταλλαγμένων, προσπαθώντας να λύσει το πρόβλημα της συνύπαρξής τους με τις συμβατικές ή τις βιολογικές καλλιέργειες. «Το πρόβλημα της συνύπαρξης είναι πολύ δύσκολο να αντιμετωπιστεί, διότι είναι αδύνατη η πλήρης απομόνωση του γενετικά τροποποιημένου υλικού τόσο στο στάδιο της καλλιέργειας (υπάρχει για παράδειγμα η περίπτωση της επιμόλυνσης από Γ. Τ. υλικό άλλων καλλιεργειών μέσω του ανέμου ή των εντόμων) όσο και σε εκείνο της διάθεσης στην αγορά (π. χ., η αποθήκευση, η διανομή κ. λπ.) Αυτό το δεδομένο δημιουργεί, όπως είναι φυσικό, μεγάλες δυσκολίες στους παραγωγούς και στους καταναλωτές που θέλουν να αποφύγουν τους ΓΤΟ», τονίζει ο κ. Κουρέτας. Αυτή η κατάσταση οδήγησε την Ε. Ε. να ορίσει αποδεκτό ποσοστό (0,9%) τυχαίας επιμόλυνσης από ΓΤ οργανισμούς. Δηλαδή, κάποιος μπορεί να αγοράσει λαχανικά και να είναι επιμολυσμένα με γενετικά τροποποιημένο DNA -σε ποσοστό 0,9%, ίσως και παραπάνω, ποιος θα το ελέγξει ακριβώς; - και να μην υπάρχει πρόβλημα με τη νομοθεσία... Τα νέα ερωτήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη ενίσχυσης των ελεγκτικών μηχανισμών σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. «Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί είναι υποβαθμισμένοι. Ο καταναλωτής είναι εκτεθειμένος. Είναι σαν να συμμετέχουμε στο μεγαλύτερο διατροφικό πείραμα της ιστορίας, χωρίς τη θέλησή μας. Θα έπρεπε να ακολουθηθεί η αρχή της προφύλαξης, δηλαδή όπου υπάρχει επιστημονική αβεβαιότητα να αποφευχθεί οτιδήποτε μπορεί να είναι επικίνδυνο για υγεία και περιβάλλον», υπογραμμίζει ο κ. Κουρέτας. Αλλά, απ’ ό, τι φαίνεται, υπερισχύει η αρχή της προφύλαξης της κερδοφορίας των βιοτεχνολογικών κολοσσών...
Απροθυμία Ε.Ε. για σήμανση των ΓΤΟ
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ισχυρίζεται ότι είναι υπέρ της ελευθερίας όλων των καλλιεργειών -στον βαθμό που δεν βλάπτουν αποδεδειγμένα την υγεία και το περιβάλλον- και των μεταλλαγμένων. Δεν δίνει όμως το ίδιο δικαίωμα ελεύθερης επιλογής στον καταναλωτή, μέσω μιας αποτελεσματικής και απλής σήμανσης των προϊόντων. «Ελάχιστα προϊόντα που περιέχουν γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς καταγράφουν το γεγονός αυτό. Δεν υπάρχει μια απλή και πεντακάθαρη σήμανση των μεταλλαγμένων, που να επιτρέπει στον πολίτη να γνωρίζει τι αγοράζει», τονίζει ο κ. Κουρέτας. Μία πρόταση που είχε κατατεθεί στην Κύπρο ήταν να υπάρχει ξεχωριστό ράφι για τα προϊόντα με ΓΤΟ. Είναι φανερό ότι οι εταιρείες βιοτεχνολογίας αντιδρούν σφόδρα σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Αλλά και σε εθνικό επίπεδο μπορούν και πρέπει να παρθούν μέτρα. «Οι καθοριστικής σημασίας προβλέψεις του Πρωτοκόλλου της Καρθαγένης σχετικά με την εκτίμηση επικινδυνότητας και τη διαχείριση των κινδύνων στηρίζονται στη δημιουργία εθνικών μηχανισμών ελέγχου. Επ’ αυτού δεν έγινε απολύτως τίποτε από την πλευρά της Ελλάδας. Απαιτείται η δημιουργία ενός εθνικού κέντρου ελέγχου, το οποίο θα στελεχωθεί με διαφάνεια, επιστημονική επάρκεια και πλουραλισμό στις απόψεις των επιστημόνων που θα επιλεγούν», σημειώνει ο κ. Κουρέτας. Ταυτόχρονα, πρέπει να υπάρξει οργάνωση της εμπλοκής των πολιτών στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων.
Του Γιαννη Ελαφρου
Μεγάλη ανησυχία προκαλεί μια επιστημονική είδηση που πέρασε στα ψιλά: σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε στον Καναδά, ανιχνεύθηκε για πρώτη φορά πρωτεΐνη από γενετικά τροποποιημένο φυτό στο αίμα εγκύων, καθώς και σε αυτό των εμβρύων τους! Η είδηση είναι πολύ σημαντική, καθώς μέχρι τώρα η βιομηχανία των μεταλλαγμένων ισχυριζόταν ότι δεν μπορεί να υπάρξει μεταφορά πρωτεϊνών γενετικά τροποποιημένων φυτών στο αίμα. «Οι εταιρείες ισχυρίζονταν ότι οι πρωτεΐνες κατατεμαχίζονται στον πεπτικό σωλήνα και δεν περνούν στο αίμα. Τώρα αποδεικνύεται το αντίθετο. Οι πρωτεΐνες γενετικά τροποποιημένων οργανισμών και ειδικά εκείνες που προέρχονται από τον Βάκιλο της Θουριγγίας (Bt) είναι αλλεργιογόνες και μπορεί να προκαλέσουν αλλεργικά συμπτώματα στον άνθρωπο», λέει στην «Κ» ο καθηγητής Βιοχημείας και Βιοτεχνολογίας στο Παν. Θεσσαλίας, κ. Δημήτρης Κουρέτας. Οι αλλεργικές αντιδράσεις περιλαμβάνουν φαινόμενα από απλή αναφυλαξία μέχρι αναπνευστική δυσχέρεια, που μπορεί να προκαλέσει και απώλεια της ανθρώπινης ζωής.
Νέες έρευνες και μέτρα
Η δημοσίευση που δημιούργησε νέα δεδομένα στη συζήτηση γύρω από την ασφάλεια των μεταλλαγμένων έγινε από τους Αziz Aris και Samuel Leblanc στο έγκυρο επιστημονικό περιοδικό Reproductive Toxicology, στο τεύχος του Μαΐου 2011. Σχετική ερώτηση κατέθεσε στο Ευρωκοινοβούλιο ο κ. Μιχάλης Τρεμόπουλος τονίζοντας ότι «η αρμόδια αρχή της Ε. Ε. για την έγκριση γενετικά τροποποιημένων οργανισμών, η EFSA, μέχρι σήμερα δεν δεχόταν ότι πρωτεΐνες γενετικά τροποποιημένων οργανισμών μπορούσαν να περάσουν στο αίμα ανθρώπων που τρέφονται με αυτές. Νέες έρευνες πρέπει να διεξαχθούν, προληπτικά μέτρα να παρθούν. Για τα ζητήματα αυτά δεν νοείται οποιαδήποτε ελαστικότητα ερμηνειών!». Ο ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πράσινων ζητεί από την Κομισιόν τη διεξαγωγή πανευρωπαϊκής μελέτης μέτρησης των επιπέδων των πρωτεϊνών αυτών στο αίμα, την αναστολή εισαγωγών και καλλιέργειας ποικιλιών Bt και την άμεση ανάκληση της άδειας καλλιέργειας της ποικιλίας καλαμποκιού Mon810 της Μονσάντο.
Η εξέλιξη εγείρει σοβαρότατα ερωτήματα για την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ενωσης στο ευαίσθητο θέμα της ασφάλειας των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιτρέπει την καλλιέργεια των μεταλλαγμένων, προσπαθώντας να λύσει το πρόβλημα της συνύπαρξής τους με τις συμβατικές ή τις βιολογικές καλλιέργειες. «Το πρόβλημα της συνύπαρξης είναι πολύ δύσκολο να αντιμετωπιστεί, διότι είναι αδύνατη η πλήρης απομόνωση του γενετικά τροποποιημένου υλικού τόσο στο στάδιο της καλλιέργειας (υπάρχει για παράδειγμα η περίπτωση της επιμόλυνσης από Γ. Τ. υλικό άλλων καλλιεργειών μέσω του ανέμου ή των εντόμων) όσο και σε εκείνο της διάθεσης στην αγορά (π. χ., η αποθήκευση, η διανομή κ. λπ.) Αυτό το δεδομένο δημιουργεί, όπως είναι φυσικό, μεγάλες δυσκολίες στους παραγωγούς και στους καταναλωτές που θέλουν να αποφύγουν τους ΓΤΟ», τονίζει ο κ. Κουρέτας. Αυτή η κατάσταση οδήγησε την Ε. Ε. να ορίσει αποδεκτό ποσοστό (0,9%) τυχαίας επιμόλυνσης από ΓΤ οργανισμούς. Δηλαδή, κάποιος μπορεί να αγοράσει λαχανικά και να είναι επιμολυσμένα με γενετικά τροποποιημένο DNA -σε ποσοστό 0,9%, ίσως και παραπάνω, ποιος θα το ελέγξει ακριβώς; - και να μην υπάρχει πρόβλημα με τη νομοθεσία... Τα νέα ερωτήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη ενίσχυσης των ελεγκτικών μηχανισμών σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. «Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί είναι υποβαθμισμένοι. Ο καταναλωτής είναι εκτεθειμένος. Είναι σαν να συμμετέχουμε στο μεγαλύτερο διατροφικό πείραμα της ιστορίας, χωρίς τη θέλησή μας. Θα έπρεπε να ακολουθηθεί η αρχή της προφύλαξης, δηλαδή όπου υπάρχει επιστημονική αβεβαιότητα να αποφευχθεί οτιδήποτε μπορεί να είναι επικίνδυνο για υγεία και περιβάλλον», υπογραμμίζει ο κ. Κουρέτας. Αλλά, απ’ ό, τι φαίνεται, υπερισχύει η αρχή της προφύλαξης της κερδοφορίας των βιοτεχνολογικών κολοσσών...
Απροθυμία Ε.Ε. για σήμανση των ΓΤΟ
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ισχυρίζεται ότι είναι υπέρ της ελευθερίας όλων των καλλιεργειών -στον βαθμό που δεν βλάπτουν αποδεδειγμένα την υγεία και το περιβάλλον- και των μεταλλαγμένων. Δεν δίνει όμως το ίδιο δικαίωμα ελεύθερης επιλογής στον καταναλωτή, μέσω μιας αποτελεσματικής και απλής σήμανσης των προϊόντων. «Ελάχιστα προϊόντα που περιέχουν γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς καταγράφουν το γεγονός αυτό. Δεν υπάρχει μια απλή και πεντακάθαρη σήμανση των μεταλλαγμένων, που να επιτρέπει στον πολίτη να γνωρίζει τι αγοράζει», τονίζει ο κ. Κουρέτας. Μία πρόταση που είχε κατατεθεί στην Κύπρο ήταν να υπάρχει ξεχωριστό ράφι για τα προϊόντα με ΓΤΟ. Είναι φανερό ότι οι εταιρείες βιοτεχνολογίας αντιδρούν σφόδρα σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Αλλά και σε εθνικό επίπεδο μπορούν και πρέπει να παρθούν μέτρα. «Οι καθοριστικής σημασίας προβλέψεις του Πρωτοκόλλου της Καρθαγένης σχετικά με την εκτίμηση επικινδυνότητας και τη διαχείριση των κινδύνων στηρίζονται στη δημιουργία εθνικών μηχανισμών ελέγχου. Επ’ αυτού δεν έγινε απολύτως τίποτε από την πλευρά της Ελλάδας. Απαιτείται η δημιουργία ενός εθνικού κέντρου ελέγχου, το οποίο θα στελεχωθεί με διαφάνεια, επιστημονική επάρκεια και πλουραλισμό στις απόψεις των επιστημόνων που θα επιλεγούν», σημειώνει ο κ. Κουρέτας. Ταυτόχρονα, πρέπει να υπάρξει οργάνωση της εμπλοκής των πολιτών στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων.
Μια έκθεση που διχάζει
ΤΟ ΕΥΓΕΝΙΔΕΙΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ ΣΕ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΑ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΑ ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ
Επιστήμονες και περιβαλλοντικές οργανώσεις επικρίνουν το ίδρυμα για προμοτάρισμα των μεταλλαγμένων, χωρίς παράλληλη ενημέρωση για τους κινδύνους που κρύβουν
Της ΝΤΙΝΑΣ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ
Είναι κατακριτέα ή όχι η δημόσια παρουσίαση μιας επιστημονικής ανακάλυψης, όταν γύρω από αυτή υπάρχει έντονος σκεπτικισμός;
Aπό την έκθεση του Ευγενίδειου Ιδρύματος για τη βιοτεχνολογία. Mια γενική άποψη των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών. Τι γίνεται όταν αυτή απορρίπτεται από τη μεγάλη πλειοψηφία της παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας και πώς πρέπει να αναδεικνύονται οι ποικίλοι ηθικοκοινωνικοί προβληματισμοί που ανακύπτουν από την εφαρμογή της;
Τα παραπάνω ερωτήματα, ταυτόχρονα με πολλές αντιδράσεις, έχει προκαλέσει μία από τις τρεις ενότητες της μόνιμης διαδραστικής έκθεσης Επιστήμης και Τεχνολογίας του Ευγενίδειου Ιδρύματος, η οποία εδώ και αρκετούς μήνες απευθύνεται σε μαθητές και νέους.
Συγκεκριμένα στο στόχαστρο έχει μπει η θεματική ενότητα της Βιοτεχνολογίας και ειδικά τα εκθέματα που συμπεριλαμβάνονται στην υποενότητα «Τροποποιημένη Φύση», που φέρουν τους τίτλους «Γενετικά Τροποποιημένη Ντομάτα» και «Ασυνήθιστος Κήπος». Σ' αυτές, με πληροφορίες και διαδραστικά πειράματα, οι μαθητές ενημερώνονται για τα -ομολογουμένως- εντυπωσιακά επιτεύγματα της γενετικής και της βιοτεχνολογίας και πώς ο άνθρωπος απέκτησε τη δυνατότητα να τροποποιεί κατά βούληση τα βασικά χαρακτηριστικά ζωντανών οργανισμών.
Η περιβαλλοντική ΜΚΟ «Αρχιπέλαγος», που ανακίνησε το ζήτημα, υποστηρίζει ότι «η εν λόγω έκθεση αποτελεί σαφές προμοτάρισμα των μεταλλαγμένων στην Ελλάδα. Εντάσσεται στο πλαίσιο μιας οργανωμένης στρατηγικής προώθησης των γενετικά μεταλλαγμένων προϊόντων στη χώρα μας από πολυεθνικές, που στόχο έχουν να γίνουν οι κυρίαρχοι του παγκόσμιου διατροφικού μονοπωλίου». Και προσθέτει: «Είναι τουλάχιστον σοκαριστιστικό να διαποτίζεται η μαθητική νεολαία που δεν διαθέτει ακόμη την απαραίτητη κριτική σκέψη, με την παραφύση φιλοσοφία εταιρικών αντιλήψεων οι οποίες πατεντάρουν και κερδοσκοπούν εις βάρος της φύσης».
Οπως αναφέρει η συγκεκριμένη ΜΚΟ, «προσκαλείται καθημερινά το πιο εύπλαστο κομμάτι της κοινωνίας, η μαθητική νεολαία, στη διεξαγωγή πειραμάτων γενετικής τροποποίησης προϊόντων, καθώς και στην παρακολούθηση εκπαιδευτικών βιντεοπροβολών όπου η υβριδοποίηση, η γενετική μηχανική και η καλλιέργεια in vitro παρουσιάζονται ως τρόποι βελτίωσης των φυτικών καλλιεργειών».
Η επιστημονική ομάδα του Αρχιπελάγους επισκέφθηκε το Ευγενίδειο και αποτύπωσε τις διαπιστώσεις της σε μία σύντομη έκθεση. Στα συμπέρασματά της αναφέρει μεταξύ άλλων: «Το όλο κλίμα της έκθεσης για τη βιοτεχνολογία ήταν εξαιρετικά θετικό. Πουθενά δεν γινόταν νύξη για την αντίθετη άποψη, ή έστω για το γεγονός ότι με τη γενετική μηχανική ο άνθρωπος επεμβαίνει στη φύση». Και προσθέτει: «Η γενετική τροποποίηση των τροφίμων προβάλλεται σαν ένα φυσικό επακόλουθο της εξέλιξης. Ακόμη και οι λέξεις που χρησιμοποιούνται είναι πολύ προσεκτικές και αθώες. Τα παιδιά, λοιπόν, φεύγουν με την εντύπωση πως ο άνθρωπος είναι ο "σωτήρας" της φύσης και όχι μέρος αυτής,που επεμβαίνει χωρίς κανένα οικονομικό όφελος, μόνο για να τη βοηθήσει, δίνοντάς της νέα χαρακτηριστικά».
Η περιβαλλοντική οργάνωση θεωρεί υποβολιμαίες και τις λεζάντες που συνοδεύουν τα εκθέματα. Αναφέρουν ενδεικτικά: «Για να είναι ανθεκτικό στα έντομα το βαμβάκι, πρέπει να τροποποιηθεί γενετικά». Η ντομάτα, το καλαμπόκι, ο καπνός, η αγριοκράμβη και ο σολομός είναι ορισμένα παραδείγματα γενετικά τροποποιημένων οργανισμός (ΓΤΟ). Ο αριθμός των προϊόντων αυτών συνεχώς αυξάνει. Ορισμένα βρίσκονται ήδη στη φάση της παραγωγής, ενώ άλλα παραμένουν στο στάδιο της έρευνας. Κάποιοι ΓΤΟ έχουν σχεδιαστεί για να αυξήσουν τις αποδόσεις, τις αντιστάσεις τους στα παθογόνα μικρόβια και να βελτιώσουν τη διατροφική τους ποιότητα, ενώ άλλοι δοκιμάζονται σήμερα για διατροφικούς σκοπούς».
«Το είδος λόγου που επιστρατεύεται στην έκθεση του Ευγενιδείου παρουσιάζει τα ίδια χαρακτηριστικά με την γεμάτο οπτιμισμό και επιφανειακή επιχειρηματολογία που υιοθετούν οι μεγάλες βιοτεχνολογικές εταιρείες όταν απευθύνονται στο ευρύ κοινό» σχολιάζει το Παρατηρητήριο Βιοτεχνολογίας, BiotechWatch.gr. «Εμφανής σκοπός τους είναι να εντυπωσιάσουν και να πείσουν για το αναπόφευκτο της τεχνολογίας των προϊόντων τους, της φυσικότητας των μεθόδων και την αποτελεσματικότητα των τεχνικών της» συμπληρώνει.
Ο Τάσος Κουράκης, βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και καθηγητής Ιατρικής στο εργαστήριο Γενετικής στο ΑΠΘ, έχει εκφράσει δημοσίως τις ενστάσεις του για τη συγκεκριμένη έκθεση:
«Η καλλιέργεια των ΓΤΟ εξωραΐζεται και προβάλλεται ως το μέλλον της φυτικής παραγωγής και η πιθανή λύση του επισιτιστικού προβλήματος της ανθρωπότητας. Παράλληλα, αμφισβητούνται οι δυνητικοί κίνδυνοι που η κατανάλωση ΓΤΟ προκαλεί στην υγεία των ανθρώπων. Την ίδια στιγμή που η κυβέρνηση απαξιώνει πλήρως την περιβαλλοντική εκπαίδευση με την υπολειτουργία και το μαρασμό στον οποίο και έχει καταδικάσει τα ΚΕΠΕ (σ.σ.: Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης), το Ευγενίδειο Ιδρυμα "διαπαιδαγωγεί" σε λάθος κατεύθυνση και δημιουργεί στρεβλή περιβαλλοντική συνείδηση στην πολύ ευαίσθητη και εύπλαστη κοινωνική ομάδα της νεολαίας».
Στον δικτυακό κόμβο του ιδρύματος, όπου γίνεται λεπτομερής παρουσίαση της έκθεσης, έχει προστεθεί τους τελευταίους μήνες μία υπόμνηση, με τίτλο Δημόσιος Διάλογος για τους ΓΤΟ, όπου αναφέρεται: «Οι γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί και ιδιαίτερα τα γενετικά τροποποιημένα φυτά, αποτελούν αντικείμενο έντονου διαλόγου, τόσο για τους κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία όσο και για τις συνέπειες της απελευθέρωσής τους στο οικοσύστημα.
Ο αμφιλεγόμενος χαρακτήρας του ζητήματος καθιστά μεγαλύτερη την ανάγκη ενημέρωσης του κοινού. Σε όλα τα ζητήματα που άπτονται της επιστήμης είναι σημαντικό να αναζητάται πληθώρα επιστημονικών πηγών, ενώ είναι απαραίτητα η διασταύρωση των παρεχόμενων πληροφοριών και ο έλεγχος της εγκυρότητάς τους». Στη συνέχεια παραπέμπει σε ηλεκτρονικούς συνδέσμους, που σχετίζονται με την έρευνα στη βιοτεχνολογία και τη στάση των ευρωπαίων πολιτών αναφορικά με το ζήτημα.
Από το Ευγενίδειο, υποστηρίζεται, ότι πρόκειται για άδικη και ανεδαφική κριτική, η οποία έχει διογκώσει μία υποενότητα μιας πραγματικά ενδιαφέρουσας έκθεσης.
http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=19/06/2011&id=285689
Κυριακή 19 Ιουνίου 2011
Η Κοινοβουλευτική Χούντα και η αντίσταση
ΤΑΚΗΣ ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ
http://www.inclusivedemocracy.org/fotopoulos/
Η κοινοβουλευτική Χούντα που στηρίζεται στην συστηματική εξαπάτηση του ελληνικού λαού, από την υφαρπαγή της ψήφου του στις περασμένες εκλογές, (όταν εξελέγη για την υλοποίηση ενός τυπικού σοσιαλ-φιλελεύθερoυ προγράμματος, ενώ στη πράξη εφάρμοσε το πιο αντιδραστικό οικονομικό πρόγραμμα στην Ελληνική Ιστορία), μέχρι την απάτη του δήθεν «μονόδρομου»— τώρα προχώρησε σε μια ακόμη απάτη. Δηλαδή, στην απάτη ότι δήθεν επιδίωκε συγκυβέρνηση με το άλλο κόμμα εξουσίας ενώ, στην πραγματικότητα, τα δύο κόμματα απλώς συναγωνιζόντουσαν να δώσουν πιστοποιητικά καλής διαγωγής στα αφεντικά τους της τρόικας που πίεζαν ασφυκτικά για «συναίνεση», ώστε να αποφευχθεί η σημερινή πολιτική κρίση. Η κρίση αυτή ήταν αναπόφευκτη από τη στιγμή που το εναλλακτικό κόμμα εξουσίας (ΝΔ) δεν είχε καμιά διάθεση να συμμεριστεί τις ευθύνες ενώ την εξουσία τη νέμονταν το ΠΑΣΟΚ, τα στελέχη του οποίου επανειλημμένα έδειξαν ότι δεν έχουν κανένα πρόβλημα να καταστρέψουν τον λαό αρκεί να μη χάσουν την εξουσία, όπως άλλωστε θα έκαναν και τα στελέχη του εναλλακτικού κόμματος στην θέση του. Μόνο έμμεσα, επομένως, η κρίση προκλήθηκε από τη λαϊκή πίεση και οπωσδήποτε όχι από τους «αγανακτισμένους» που δεν έχουν ακόμη θέσει ούτε σαφείς στόχους και μέσα πραγματοποίησης τους.
Όσον αφορά στην κοινοβουλευτική Αριστερά, ουσιαστικά, παίζει το παιχνίδι του «άτακτου παιδιού». Αντί δηλαδή να έχει αποχωρήσει από την Βουλή από καιρό, ώστε να μη νομιμοποιεί μια Χούντα που χωρίς την οποιαδήποτε σχετική λαϊκή εντολή υλοποιεί τη μεγαλύτερη εσκεμμένη οικονομική καταστροφή από την ίδρυση του Ελληνικού κράτους, (η οποία συμπεριλαμβάνει το ξεπούλημα σε τιμή ευκαιρίας του κοινού πλούτου), και να ηγηθεί ενός λαϊκού κινήματος που θα πάλευε ενάντια στις πραγματικές αιτίες τη κρίσης, άλλοι φαίνεται να είναι οι στόχοι της. Έτσι, η μεν ρεφορμιστική Αριστερά, που συμφωνώντας με τους ‘συστημικούς’ αναλυτές, θεωρεί το Χρέος, δηλαδή το σύμπτωμα της κρίσης, ως την αιτία της, φαίνεται να έχει βασικό στόχο την αύξηση του εκλογικού ποσοστού της για να δημιουργήσει «άλλο συσχετισμό δυνάμεων» (σε τρία τέρμινα!). Η δε αντικαπιταλιστική Αριστερά (κοινοβουλευτική και εξωκοινοβουλευτική) φαίνεται να βρίσκεται κάπου στις αρχές του περασμένου αιώνα και να ελπίζει ότι η εξαθλίωση που αναπόφευκτα θα φέρει η Λατινοαμερικανοποίηση της χώρας θα οδηγήσει σε επαναστατικές συνθήκες, που θα της δώσουν τη δυνατότητα να παλέψει κατά των πραγματικών αιτίων της κρίσης. Και αυτό ενώ, όπως επανειλημμένα δείχθηκε στο τέλος του περασμένου αιώνα, η εξαθλίωση που δημιουργεί το παγκοσμιοποιημένο σύστημα σήμερα απλά οδηγεί σε μεγαλύτερη εξατομίκευση και αγώνα επιβίωσης όλων εναντίον όλων, ή σε εύκολα συντριβόμενες από την εξουσία εξεγέρσεις (Αργεντινή), ή σε ανώδυνες για το σύστημα εξεγέρσεις που αυτοδιαλύονται (Ισπανία).
Σήμερα, η κοινοβουλευτική Χούντα μετατρέπεται ραγδαία σε κανονική Χούντα, έστω χωρίς στρατιωτικό μανδύα, ουσιαστικά απαγορεύοντας κάθε ενοχλητική απεργία (πέρα από τις ανώδυνες σπασμωδικές απεργίες που κηρύσσουν οι κομματικοί της εγκάθετοι στα συνδικάτα) και οποιαδήποτε εξίσου ενοχλητική εκδήλωση πραγματικής διαμαρτυρίας. Και εάν το «κίνημα» των αγανακτισμένων το υποστήριζαν μέχρι τώρα όλα τα ΜΜΕ μέχρι τον... τ. βασιλιά, αυτό δεν ήταν άσχετο με το ότι είναι ανώδυνο για τις ελίτ, αφού ούτε καν μπόρεσε να σταματήσει τους χουντικούς βουλευτές να συνεχίσουν τη «δουλειά» τους με το μεσοπρόθεσμο. Έγινε λοιπόν φανερό ότι αν η κλασική δημοκρατία έπασχε από τους δημαγωγούς, η σύγχρονη απόπειρα άμεσης δημοκρατίας πάσχει από το ακόμη σημαντικότερο γεγονός ότι το θεσμικό περιβάλλον του πειράματος αυτού είναι τόσο εχθρικό απέναντί της που την υπονομεύει με κάθε τρόπο —πράγμα που αποδείχνει και το αβάσιμο των απόψεων της ρεφορμιστικής «αριστεράς» ότι είναι δυνατή η «συμπλήρωση» της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας με την άμεση δημοκρατία, συμπλήρωση που θρασύτατα χαρακτηρίζεται μάλιστα και ως «κλασική δημοκρατία»![1]
Το ίδιο δηλαδή το γεγονός της ύπαρξης οργανωμένων κομμάτων, ιδιαίτερα κοινοβουλευτικών με άφθονους χρηματικούς και ανθρώπινους πόρους που έχουν τη δύναμη να «καπελώνουν» τη συνέλευση με διάφορες μεθοδεύσεις, είναι καθοριστικό. Εύκολα οι πολυποίκιλες «γραμματείες» που θεωρητικά είναι ανοικτές σε όλους, στην πράξη επανδρώνονται από αυτούς που έχουν την σχετική άνεση χρόνου (κάτι ήξερε ο Περικλής που εισήγαγε το σύστημα των αποζημιώσεων)! Ιδιαίτερα μάλιστα όταν, όπως καταγγέλθηκε επανειλημμένα στα ιντιμίντια αλλά και αλλού,[2] αυτές έχουν τη δυνατότητα ουσιαστικά να καθορίζουν τόσο το πώς διαμορφώνονται τα θέματα προς συζήτηση στη συνέλευση όσο και τους «ειδικούς» που καλούνται για κρίσιμα θέματα όπως τα αίτια της σημερινής κρίσης, προκαθορίζοντας έτσι τις μελλοντικές αποφάσεις της. Δεν είναι λοιπόν περίεργο ότι τη στιγμή που στις χθεσινές μαζικές συγκεντρώσεις σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας έκαιγαν τη σημαία της ΕΕ και το αντί-ΕΕ κίνημα φουντώνει σε όλη της Ελλάδα, «κατά σύμπτωση», η έξοδος από την ΕΕ για όλους τους ειδικούς που κλήθηκαν στο Σύνταγμα, ήταν ταμπού...
--------------------------------------------------------------------------------
[1] Costas Douzinas, “This is classic democracy “, Guardian, 16/6/2011
[2] βλ. “O εξευτελισμός της «άμεσης δημοκρατίας» στο Σύνταγμα από την ανίερη συμμαχία ρεφορμιστικής και πατριωτικής «αριστεράς», 10/6/2011, http://www.inclusivedemocracy.org/brochures/2011.06.09__exeftelismos_amesis_dimokratias.html
--
περιοδικό Περιεκτική Δημοκρατία
http://www.inclusivedemocracy.org/pd/
http://www.inclusivedemocracy.org/fotopoulos/
Η κοινοβουλευτική Χούντα που στηρίζεται στην συστηματική εξαπάτηση του ελληνικού λαού, από την υφαρπαγή της ψήφου του στις περασμένες εκλογές, (όταν εξελέγη για την υλοποίηση ενός τυπικού σοσιαλ-φιλελεύθερoυ προγράμματος, ενώ στη πράξη εφάρμοσε το πιο αντιδραστικό οικονομικό πρόγραμμα στην Ελληνική Ιστορία), μέχρι την απάτη του δήθεν «μονόδρομου»— τώρα προχώρησε σε μια ακόμη απάτη. Δηλαδή, στην απάτη ότι δήθεν επιδίωκε συγκυβέρνηση με το άλλο κόμμα εξουσίας ενώ, στην πραγματικότητα, τα δύο κόμματα απλώς συναγωνιζόντουσαν να δώσουν πιστοποιητικά καλής διαγωγής στα αφεντικά τους της τρόικας που πίεζαν ασφυκτικά για «συναίνεση», ώστε να αποφευχθεί η σημερινή πολιτική κρίση. Η κρίση αυτή ήταν αναπόφευκτη από τη στιγμή που το εναλλακτικό κόμμα εξουσίας (ΝΔ) δεν είχε καμιά διάθεση να συμμεριστεί τις ευθύνες ενώ την εξουσία τη νέμονταν το ΠΑΣΟΚ, τα στελέχη του οποίου επανειλημμένα έδειξαν ότι δεν έχουν κανένα πρόβλημα να καταστρέψουν τον λαό αρκεί να μη χάσουν την εξουσία, όπως άλλωστε θα έκαναν και τα στελέχη του εναλλακτικού κόμματος στην θέση του. Μόνο έμμεσα, επομένως, η κρίση προκλήθηκε από τη λαϊκή πίεση και οπωσδήποτε όχι από τους «αγανακτισμένους» που δεν έχουν ακόμη θέσει ούτε σαφείς στόχους και μέσα πραγματοποίησης τους.
Όσον αφορά στην κοινοβουλευτική Αριστερά, ουσιαστικά, παίζει το παιχνίδι του «άτακτου παιδιού». Αντί δηλαδή να έχει αποχωρήσει από την Βουλή από καιρό, ώστε να μη νομιμοποιεί μια Χούντα που χωρίς την οποιαδήποτε σχετική λαϊκή εντολή υλοποιεί τη μεγαλύτερη εσκεμμένη οικονομική καταστροφή από την ίδρυση του Ελληνικού κράτους, (η οποία συμπεριλαμβάνει το ξεπούλημα σε τιμή ευκαιρίας του κοινού πλούτου), και να ηγηθεί ενός λαϊκού κινήματος που θα πάλευε ενάντια στις πραγματικές αιτίες τη κρίσης, άλλοι φαίνεται να είναι οι στόχοι της. Έτσι, η μεν ρεφορμιστική Αριστερά, που συμφωνώντας με τους ‘συστημικούς’ αναλυτές, θεωρεί το Χρέος, δηλαδή το σύμπτωμα της κρίσης, ως την αιτία της, φαίνεται να έχει βασικό στόχο την αύξηση του εκλογικού ποσοστού της για να δημιουργήσει «άλλο συσχετισμό δυνάμεων» (σε τρία τέρμινα!). Η δε αντικαπιταλιστική Αριστερά (κοινοβουλευτική και εξωκοινοβουλευτική) φαίνεται να βρίσκεται κάπου στις αρχές του περασμένου αιώνα και να ελπίζει ότι η εξαθλίωση που αναπόφευκτα θα φέρει η Λατινοαμερικανοποίηση της χώρας θα οδηγήσει σε επαναστατικές συνθήκες, που θα της δώσουν τη δυνατότητα να παλέψει κατά των πραγματικών αιτίων της κρίσης. Και αυτό ενώ, όπως επανειλημμένα δείχθηκε στο τέλος του περασμένου αιώνα, η εξαθλίωση που δημιουργεί το παγκοσμιοποιημένο σύστημα σήμερα απλά οδηγεί σε μεγαλύτερη εξατομίκευση και αγώνα επιβίωσης όλων εναντίον όλων, ή σε εύκολα συντριβόμενες από την εξουσία εξεγέρσεις (Αργεντινή), ή σε ανώδυνες για το σύστημα εξεγέρσεις που αυτοδιαλύονται (Ισπανία).
Σήμερα, η κοινοβουλευτική Χούντα μετατρέπεται ραγδαία σε κανονική Χούντα, έστω χωρίς στρατιωτικό μανδύα, ουσιαστικά απαγορεύοντας κάθε ενοχλητική απεργία (πέρα από τις ανώδυνες σπασμωδικές απεργίες που κηρύσσουν οι κομματικοί της εγκάθετοι στα συνδικάτα) και οποιαδήποτε εξίσου ενοχλητική εκδήλωση πραγματικής διαμαρτυρίας. Και εάν το «κίνημα» των αγανακτισμένων το υποστήριζαν μέχρι τώρα όλα τα ΜΜΕ μέχρι τον... τ. βασιλιά, αυτό δεν ήταν άσχετο με το ότι είναι ανώδυνο για τις ελίτ, αφού ούτε καν μπόρεσε να σταματήσει τους χουντικούς βουλευτές να συνεχίσουν τη «δουλειά» τους με το μεσοπρόθεσμο. Έγινε λοιπόν φανερό ότι αν η κλασική δημοκρατία έπασχε από τους δημαγωγούς, η σύγχρονη απόπειρα άμεσης δημοκρατίας πάσχει από το ακόμη σημαντικότερο γεγονός ότι το θεσμικό περιβάλλον του πειράματος αυτού είναι τόσο εχθρικό απέναντί της που την υπονομεύει με κάθε τρόπο —πράγμα που αποδείχνει και το αβάσιμο των απόψεων της ρεφορμιστικής «αριστεράς» ότι είναι δυνατή η «συμπλήρωση» της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας με την άμεση δημοκρατία, συμπλήρωση που θρασύτατα χαρακτηρίζεται μάλιστα και ως «κλασική δημοκρατία»![1]
Το ίδιο δηλαδή το γεγονός της ύπαρξης οργανωμένων κομμάτων, ιδιαίτερα κοινοβουλευτικών με άφθονους χρηματικούς και ανθρώπινους πόρους που έχουν τη δύναμη να «καπελώνουν» τη συνέλευση με διάφορες μεθοδεύσεις, είναι καθοριστικό. Εύκολα οι πολυποίκιλες «γραμματείες» που θεωρητικά είναι ανοικτές σε όλους, στην πράξη επανδρώνονται από αυτούς που έχουν την σχετική άνεση χρόνου (κάτι ήξερε ο Περικλής που εισήγαγε το σύστημα των αποζημιώσεων)! Ιδιαίτερα μάλιστα όταν, όπως καταγγέλθηκε επανειλημμένα στα ιντιμίντια αλλά και αλλού,[2] αυτές έχουν τη δυνατότητα ουσιαστικά να καθορίζουν τόσο το πώς διαμορφώνονται τα θέματα προς συζήτηση στη συνέλευση όσο και τους «ειδικούς» που καλούνται για κρίσιμα θέματα όπως τα αίτια της σημερινής κρίσης, προκαθορίζοντας έτσι τις μελλοντικές αποφάσεις της. Δεν είναι λοιπόν περίεργο ότι τη στιγμή που στις χθεσινές μαζικές συγκεντρώσεις σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας έκαιγαν τη σημαία της ΕΕ και το αντί-ΕΕ κίνημα φουντώνει σε όλη της Ελλάδα, «κατά σύμπτωση», η έξοδος από την ΕΕ για όλους τους ειδικούς που κλήθηκαν στο Σύνταγμα, ήταν ταμπού...
--------------------------------------------------------------------------------
[1] Costas Douzinas, “This is classic democracy “, Guardian, 16/6/2011
[2] βλ. “O εξευτελισμός της «άμεσης δημοκρατίας» στο Σύνταγμα από την ανίερη συμμαχία ρεφορμιστικής και πατριωτικής «αριστεράς», 10/6/2011, http://www.inclusivedemocracy.org/brochures/2011.06.09__exeftelismos_amesis_dimokratias.html
--
περιοδικό Περιεκτική Δημοκρατία
http://www.inclusivedemocracy.org/pd/
Το πλήθος στην πλατεία και στο κέντρο των πολιτικών εξελίξεων
Ημερομηνία δημοσίευσης: 05/06/2011 http://avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=620817
του Κώστα Δουζίνα
Πλήθος και Αριστερά
Ο κεντρικός ρόλος του πλήθους σε εξεγέρσεις και επαναστάσεις είχε υποτιμηθεί στο παρελθόν από κυβερνήσεις, κόμματα και ιδεολογίες που επικράτησαν μετά την αλλαγή. Επανειλημμένα οι κληρονόμοι της επανάστασης μετέτρεψαν την καταστατική δύναμη του πλήθους σε κατεστημένο λόγο (Σύνταγμα, νόμους, θεμελιώδεις αρχές, όργανα κλπ.), περιορίζοντας τον εξεγερσιακό ρόλο σε επετείους και τελετές. Οι νικηφόροι επαναστάτες ξέρουν από πρώτο χέρι την δύναμη του πλήθους και θέλουν γρήγορα να το στείλουν πίσω στα σπίτια τους.
Σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει ριζικά. Οι επαναστάσεις στην Τυνησία, την Αίγυπτο, τη Λιβύη, την Συρία, το Μπαχρέιν και την Υεμένη, οι «αγανακτισμένοι» στην Ισπανία και την Ελλάδα έχουν βάλει το πλήθος στην πλατεία και στο κέντρο των πολιτικών εξελίξεων. Εντούτοις, οι αντιδράσεις της Αριστεράς για το «Σύνταγμα» είναι αρκετά επιφυλακτικές και οι θεωρητικές προσεγγίσεις σχεδόν ανύπαρκτες. Η αδυναμία πρόβλεψης, και ακόμα περισσότερο κατανόησης του φαινομένου, σχετίζονται, πιστεύω, με τη σχετική αδιαφορία της Αριστεράς και της θεωρίας προς την μεταμαρξιστικές και μεταδομιστικές τάσεις. Το άρθρο αυτό ξεκινάει μια προσπάθεια ανάλυσης την «επανάσταση της πλατείας» με εργαλείο την σύγχρονη πολιτική φιλοσοφία. Εκεί ίσως ανακαλύψουμε ιδέες για προσαρμογή της αριστερής στρατηγικής στις συνθήκες του ύστερου βιοπολιτικού καπιταλισμού. Αλλά ας αρχίσουμε με την πολιτική της Αριστεράς πριν το Σύνταγμα.
Οι στρατηγικές της Αριστεράς για την αντιμετώπιση του Μνημονίου
Δύο είναι οι βασικές πολιτικές αναλύσεις και στρατηγικές που χρησιμοποίησε η Αριστερά για να αντιμετωπίσει το Μνημόνιο, την κρίση και την καταστροφή του κοινωνικού ιστού, μια καταστροφή σημαντικά επιταχυνόμενη με το νέο Μνημόνιο, που αποσκοπεί να ανατρέψει ριζικά και μόνιμα, με τις ιδιωτικοποιήσεις, τις εύθραυστες ισορροπίες ανάμεσα στις ελίτ και τους εργαζόμενους.
Η πρώτη είναι μια λογική συμμαχιών, συναινέσεων και συνασπισμών που φτιάχνεται από ηγέτες και κόμματα. Κάτι τέτοιο προσπάθησε ο Παπανδρέου πρόσφατα, στη συνάντηση των πολιτικών αρχηγών. Ανάλογες είναι οι διάφορες προτάσεις για κομματικές συμπορεύσεις και συμμαχίες που ακούγονται στην Αριστερά. Τέτοιες συμμαχίες και συναινέσεις έρχονται από τα πάνω και ακολουθούν την λογική της αντιπροσώπευσης: ελπίζουν ότι ο κόσμος θα συνταχθεί με τις προτάσεις ως μέλος η συμπαθών των συναινούντων κομμάτων και ομάδων. Αλλά οι «ναρκισσισμοί των μικρών διαφορών» που κατατρύχουν την Αριστερά έχουν κάνει τέτοιες συμφωνίες εξαιρετικά δύσκολες και, τώρα πια, ίσως άνευ σημασίας.
Η δεύτερη μεγάλη εναλλακτική πρόταση είναι αυτή του «ηγεμονικού μπλοκ». Αυτή αναγνωρίζει ότι υπάρχουν πολλαπλές και έντονες εντάσεις, ανταγωνισμοί και συγκρούσεις μεταξύ των εν δυνάμει συστατικών ενός μεγάλου λαϊκού μετώπου. Ο «λαϊκός» πόλος δεν υπάρχει εκ των πρότερων και πρέπει να δημιουργηθεί μέσα από την αντιπαράθεσή του με την πολύμορφη εξουσία. Αλλά οι διαφορές μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών υπάλληλων, επαγγελματιών και υπαλλήλων, «πολυτελών» και φτωχών απασχολήσεων, και βέβαια μεταξύ εργαζόμενων και άνεργων η υποαπασχολούμενων, είναι μεγάλες και πιθανόν αγεφύρωτες.
Παίρνοντας υπόψη τις πολύμορφες αυτές διασπάσεις και ανταγωνισμούς, η ηγεμονική πολιτική επιλέγει μία κεντρική αντίφαση, μία βαθιά ρωγμή στον κοινωνικό χώρο και προσπαθεί να την προωθήσει ως πεδίο δράσης και κεντρικό πόλο σύγκρουσης. Μια τέτοια αντιπαράθεση πρέπει να διαπερνάει και διαχωρίζει τα στρατόπεδα που δημιουργούνται ακριβώς στις δυο πλευρές της διαχωριστικής γραμμής. Τα συστατικά μέρη του «λαϊκού» πόλου πρέπει να αποδεχτούν, προσωρινά τουλάχιστον, ότι η κεντρική σύγκρουση είναι πιο σημαντική από τα περιφερειακά και τοπικά τους συμφέροντα.
Η λογική του «μετώπου», με την οποία έπαιξαν κομμάτια της Αριστεράς, βρισκόταν σʼ αυτή την κατεύθυνση. Δυστυχώς όμως η προσπάθεια ανάδειξης μιας κεντρικής αντίφασης γύρω από την οποία θα οργανωνόταν μια μη παραταξιακή συμμαχία κεντρικής σύγκρουσης απέτυχε μέχρι τώρα. Γιατί;
Τρεις κεντρικές διαχωριστικές γραμμές θα μπορούσαν να παίξουν αυτό τον ρόλο. Η πρώτη είναι η οικονομική εξαθλίωση και η διάλυση του κοινωνικού ιστού. Η επίθεση δηλαδή όχι στο χρέος (όπως έκαναν ορισμένοι), που αποτελεί ένα αόριστο, αφηρημένο και δυσκολονόητο νούμερο, αλλά στο Μνημόνιο και στα συγκεκριμένα μέτρα με τα καταστροφικά τους αποτελέσματα. Τα οικονομικά αιτήματα δεν μπορούν να οδηγήσουν σε κοινό πολιτικό αγώνα από μόνα τους όμως, γιατί προσκρούουν στα αντιτιθέμενα συμφέροντα των επιμέρους ομάδων, συμφερόντων και επαγγελμάτων. Πρέπει να συνδυαστούν με δυο άλλες γραμμές σύγκρουσης: την κυριαρχία και την δημοκρατία.
Όπως λέει ο Καρλ Σμιτ, «κυρίαρχος είναι αυτός που μπορεί να αναστείλει την εφαρμογή του νόμου και να εισαγάγει την κατάσταση έκτακτης ανάγκης». Στην Ελλάδα, η κατάσταση έκτακτης ανάγκης, η αναστολή της κανονιστικότητας και νομιμότητας του ελληνικού κοινωνικού κράτους επιβλήθηκε από το ΔΝΤ και την ΕΕ. Η κυριαρχία έχει επιμερισθεί μεταξύ των ξένων διαχειριστών της οικονομικής κατάστασης πολιορκίας και της καθημερινής διοίκησης που παραμένει στην Αθήνα. Τέτοια ήταν η κατάσταση της Ινδίας επί Raj. Συμβαίνει λοιπόν κάτι ανεπανάληπτο και παράδοξο στην Ελλάδα: βρισκόμαστε σε νεοαποικιακή ή μεταποικιοκρατική κατάσταση, χωρίς να έχουμε περάσει αποικιοκρατία. Σε αντίθεση με την Ιρλανδία, τέτοια επιχειρηματολογία δεν πολυακούστηκε στην Ελλάδα, και έτσι μονοπωλήθηκε από τους εθνικιστές.
Η τρίτη γραμμή θα έβαζε την υπεράσπιση της δημοκρατίας στο κέντρο της αντίθεσης. Όπως ξέρουμε, οι επιθέσεις των ελληνικών και ξένων ελίτ στην δημοκρατία είναι συνεχείς, βίαιες και κλιμακούμενες. Αλλά η αντιπροσωπευτική δημοκρατία στην Ελλάδα, όπως και διεθνώς, έχει ήδη υποστεί πάμπολλα πλήγματα και έχει απισχνανθεί. Ο έλεγχος των κομμάτων από το μεγάλο κεφάλαιο, η συνεχής και ατιμώρητη διαφθορά, ο εκβιαστικός και αποβλακωτικός ρόλος των ΜΜΕ, η υπολειτουργία των κομμάτων και οι υπερεξουσίες των ηγεσιών τους αποτελούν κοινούς τόπους των εγχειριδίων πολιτικής επιστήμης. Η πολιτική αδιαφορία και παθητικότητα των πολιτών είναι βασικό χαρακτηριστικό της «μετα-πολιτικής» κατάστασης, η οποία αποθαρρύνει και αποκλείει τους ενεργούς πολίτες. Σʼ αυτές τις συνθήκες, η αντιδημοκρατική φύση της μνημονιακής συνθήκης δεν φαίνεται ιδιαίτερα υπερβολική.
Απομονωμένες οι τρεις κεντρικές αντιθέσεις, δεν μπορούν να ενοποιήσουν τον λαϊκό πόλο. Οι οικονομικές διάφορες μεταξύ των εργαζόμενων έχουν εμποδίσει την ενότητα, παρά στην καθολική εκπτώχευση. Η --εθνική-- κυριαρχία φαίνεται επικίνδυνη, μια και εύκολα γλιστράει στον εθνικισμό και αντιευρωπαϊσμό. Μόνο μια διαφορετική σύλληψη της δημοκρατίας θα δημιουργούσε ενδιαφέρον για την υπεράσπισή της. Έτσι λοιπόν η ηγεμονική πολιτική απέτυχε. Ίσως μια σύγκλιση των τριών αξόνων να δημιουργούσε την απαραίτητη δυναμική που, κατά τον Βάλτερ Μπένγιαμιν πρέπει, στα χέρια των αριστερών, να μετατρέψει την κατάσταση έκτακτης ανάγκης από προσωρινή σε μόνιμη.
Πλήθος και βιοπολιτική στον ύστερο καπιταλισμό
Τώρα, μια τρίτη λογική εμφανίζεται στις πλατείες της Ελλάδας. Αυτή απομακρύνεται από τις λογικές της κομματικής συμμαχίας και του ηγεμονικού μπλοκ και πηγαίνει στις πλατείες χωρίς αντιπροσωπεύσεις. Ας την ονομάσουμε «λογική του πλήθους». Από που έρχεται το πλήθος; Γεμίζουν οι πλατείες από τυχαία σύμπτωση μεταξύ Καΐρου, Μαδρίτης και Αθήνας ή κάτι τέτοιο αποτελεί δομικό χαρακτηριστικό της εποχής μας;
Η οργάνωση της κοινωνίας υπηρεσιών του ύστερου καπιταλισμού και της βιοπολιτικής έχει αλλάξει όλες τις βασικές παραμέτρους της ριζοσπαστικής πρακτικής και θεωρίας. Η σχέση της μισθωτής εργασίας με τις συνθήκες επιβίωσης και αναπαραγωγής της έχει γίνει αμεσότερη. Η ένταξη του πνευματικά εργαζόμενου, π.χ., δεν διαμεσολαβείται, όπως στο παρελθόν, από στυγνούς εργοδότες ή ενδιάμεσους θεσμούς (οργανώσεις, θεσμούς ή συνδικάτα). Ο νεοφιλελευθερισμός ωθεί τους ανθρώπους να κατανοούν τη ζωή τους και να σχετίζονται με τους άλλους ως καταναλωτές χωρίς όρια, ως μηχανές επιθυμίας. Ως αποτέλεσμα, η ολοκλήρωση οικονομίας-κοινωνίας-πολιτικής είναι άμεση, έντονη και οργανώνεται μέσω του έλεγχου της υποκειμενικότητας και της επιθυμίας. Ο άνθρωπος που δανείζεται για να καταναλώσει έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον και συμφέρον για την επιτυχή λειτουργία του καπιταλισμού, πιστεύει σε αυτήν. Αυτή η αμεσότερη σχέση μεταξύ εργαζόμενου, σχέσεων και όρων παραγωγής δημιουργεί τον άνθρωπο του νεοφιλελευθερισμού, έναν άνθρωπο συνολικά εξαρτημένο, που όμως βλέπει τον εαυτό του ως πιο ελεύθερο από ποτέ.
Όταν κατέρρευσε το οικονομικό μοντέλο του νεοφιλελευθερισμού, το 2008, αυτή η νέα κοινωνική οντολογία προσαρμόστηκε ανάλογα. Ο εκτεθειμένος σε δάνεια και χρέη άνθρωπος βιώνει τεράστια ψυχολογική κρίση, κρίση ταυτότητας. Για να επαναπροσδιοριστεί συνολικά η ζωή του υποκειμένου, καθώς και η σχέση του με τους άλλους και με τον κοινωνικό δεσμό, χρειάζεται μια άγρια και απότομη βιοπολιτική στρατηγική. Το Μνημόνιο αποτελεί ακριβώς την πιο προωθημένη βιοπολιτική επέμβαση, έναν νέο τρόπο συνολικής αναδιοργάνωσης της ζωής μας. Ο κοινωνικός έλεγχος και η πειθάρχηση, η ριζική αλλαγή συμπεριφορών και σχέσεων που επιβάλλεται δεν έχει προηγούμενο: η Ελλάδα γίνεται ένα μεγάλο εργαστήρι όπου φτιάχνεται ο άνθρωπος του μέλλοντος.
Η βιοεξουσία (biopower) αποτελεί άσκηση εξουσίας επί της ζωής, πειθάρχηση του κοινωνικού σώματος μέσω του ελέγχου των διαδικασιών της ζωής. Χαρακτηριστικό της βιοπολιτικής είναι η διακυβέρνηση (governance) και όχι η κυβέρνηση (government). Εκτείνεται από τα βάθη της συνείδησης στα σώματα του πληθυσμού και στη στοχοποίηση κοινωνικών ομάδων βάσει χαρακτηριστικών όπως το φύλο, η ηλικία, το εισόδημα, η φυλή ή η εθνότητα. Τεχνολογίες της εξουσίας που εφαρμόζονται στο κοινωνικό σύνολο συμπληρώνονται με ατομικές τεχνολογίες «επιμελείας εαυτού». Οι άνθρωποι καλούνται να «αλλάξουν» εαυτούς μέσω πρακτικών προσωπικής «βελτίωσης», στο όνομα της ατομικής ευτυχίας ή της συλλογικής υγείας.
Η βιοπολιτική στοχοποιεί κυρίως συμπεριφορές, όχι ιδέες• τροποποιεί συνήθειες και πρακτικές, όχι ιδεολογίες. Ενώ ο κλασικός καπιταλισμός παράγει εμπορεύματα προς κυκλοφορία και κατανάλωση, το βιοπολιτικό σύστημα, παράλληλα με εμπορεύματα, παράγει υποκείμενα που αποδέχονται τον ολοκληρωμένο τρόπο οικονομικής, κοινωνικής και ιδεολογικής λειτουργία, υπακούοντας απόλυτα στις επιλογές του συστήματος. Στο μέτρο που εντάσσομαι στο ολοκληρωμένο σύστημα συμπεριφορών (στον τρόπο με τον οποίο εργάζομαι, καταναλώνω, νιώθω υπεύθυνος για την εκπαίδευση και περίθαλψη της οικογένειάς μου κ.ο.κ.) δεν ελέγχονται οι ιδέες μου. Έτσι, οι ιδεολογικές και προσωπικές επιλογές εμφανίζονται πολύ πιο ολοκληρωμένες αλλά και πιο ελεύθερες απʼ ό,τι την περίοδο του κλασικού καπιταλισμού. Αυτό οδηγεί στην υποβάθμιση της διαμεσολαβητικής λειτουργίας των πολιτικών κομμάτων και των ενδιάμεσων θεσμών (συνδικάτα, Εκκλησία, σωματεία κλπ.), μεταξύ κοινωνίας, οικονομίας και κρατικής εξουσίας
Εδώ έγκειται ο δομικός λόγος της γενικότερης κρίσης αντιπροσώπευσης που απειλεί το πολιτικό σύστημα. Στο επίπεδο των δημοκρατικών θεσμών, η ενίσχυση του εκτελεστικού βραχίονα, έχει οδηγήσει σταδιακά στην αντικατάσταση του λαού από το κόμμα, του κόμματος από την ηγετική ομάδα, της ηγετικής ομάδας από τον ηγέτη. Μια σειρά αντικαταστάσεων και μεταθέσεων που καταλήγουν τελικά στην αρχή του ενός έχει επικρατήσει στις μετα-πολιτικές κοινωνίες, αλλοιώνοντας την αρχή αντιπροσώπευσης. Αυτό συνέβη και στο χώρο της Αριστεράς. Μετά τη μερική αποτυχία των κινημάτων και σε συνθήκες έντονης κρίσης, το συλλογικό αντικαθίσταται από ατομικές, άμεσες, μη διαμεσολαβούμενες πρωτοβουλίες. Τέτοια ήταν η εξέγερση του Δεκέμβρη 2008 και –παρά τις προφανείς διαφορές–, αυτό που γίνεται σήμερα στις πλατείες: όλες οι πρόσφατες αυθόρμητες συγκεντρώσεις αποτελούν έμπρακτη κριτική της λογικής της αντικατάστασης και του ενός. Είναι κάτι που δεν μπόρεσε να προωθήσει νωρίτερα η μετωπική Αριστερά γιατί δεν χωρούσε στη λογική της: ένα ηγεμονικό μπλοκ χωρίς ηγεμόνα η ηγέτη.
Και αυτό προέκυψε, πιστεύω, γιατί η δύναμη του βιοπολιτικού νεοφιλελευθερισμού να δημιουργεί και ενσωματώνει υπάκουα υποκείμενα είναι ταυτόχρονα και η αχίλλειος πτέρνα του. Αυτός που ασχολείται με το σώμα και την ευτυχία του, τις ατομικές υποχρεώσεις και ευθύνες του, αυτός που ενδιαφέρεται μόνο για τα ίδια και όχι για τα κοινά, δηλαδή αυτός που έχει άμεση αλλά ανισομερή σχέση με την καπιταλιστική οικονομία, μπορεί εύκολα και χωρίς διαμεσολαβήσεις να «απο-υποκειμενοποιηθεί». Να εγκαταλείψει δηλαδή, έστω και προσωρινά, τις οικονομικές προτεραιότητες και απαιτήσεις της συστημικής ένταξης. Αν σπάσει ένας κρίκος της ολοκληρωμένης ένταξης (ξαφνική ανεργία ή μείωση μισθού, επίθεση στην αξιοπρέπεια ή την πατριωτική συνείδηση, ματαίωση επιθυμίας ή ακύρωση υποσχέσεων) ολόκληρο το αλληλλοϋποστηριζόμενο ψυχικό οικοδόμημα οδηγείται σε κατάρρευση. Αυτό το βλέπουμε όλο και περισσότερο γύρω μας. Η μαζική μετατόπιση από τον ρόλο του αποδέκτη στον ρόλο του αρνητή μετουσιώνει το πλήθος από συνεύρεση ατόμων σε σύνολο μοναχικοτήτων.
Η περίπτωση της Ελλάδας
Στην περίπτωση της Ελλάδας, το Μνημόνιο και οι παραλλαγές του εμφανίζονται ως θεραπεία για μια βαριά ασθένεια του κοινωνικού σώματος αλλά και καθενός από μας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η βιοπολιτική στρατηγική κινητοποιεί τον φόβο, την δήθεν επιστημονική αλήθεια και φροντίζει να καλλιεργήσει ένα βαθύ αίσθημα ενοχής. Τα μέτρα ακολουθούν τη στρατηγική του «δόγματος του σοκ» (shock doctrine), υπολογίζοντας ότι η βίαιη και ταχεία εισαγωγή τους θα εξουδετερώσει την αντίσταση στην άδικη και καταστροφική τους φύση. Διαχωρίζουν τον πληθυσμό με οικονομικά κριτήρια και απαιτούν από τη μεσαία τάξη, τους χαμηλόμισθους και τους συνταξιούχους να αλλάξουν συνολικά τις συμπεριφορές τους στο όνομα της εθνικής «σωτηρίας». Από την κατανάλωση των απολύτως αναγκαίων μέχρι την εκπαίδευση, την εργασία και την ψυχαγωγία, οι Έλληνες καλούνται να τροποποιήσουν ριζικά τη συμπεριφορά τους και να υποβληθούν σε εκτεταμένους έλεγχους που αποσκοπούν να αποκαταστήσουν την κοινωνική υγεία και την ατομική ευτυχία.
Η βασική βιοπολιτικη στρατηγική αποσκοπεί στη δημιουργία υπάκουων υποκειμένων, και αυτό εξηγεί τις συνεχείς επιθέσεις στην «ανομία». Όταν τα υποκείμενα αρχίζουν πράξεις ανυπακοής, όταν βγαίνουν στο Σύνταγμα, αίρουν καταρχάς τη νομιμοποίηση που παρέχουν προς την κυβέρνηση και περιορίζουν τη βιοπολιτική διακυβέρνηση των σωμάτων. Αυτό ακριβώς δημιουργεί τη διττή ελπίδα του κινήματος των αγανακτισμένων: από τη μια τη δυνατότητα του πλήθους να γίνει υποκείμενο συλλογικής επιθυμίας που θα φέρει το πολιτικό σύστημα σε αδιέξοδο και, από την άλλη (προσωρινή η οριστική), απομάκρυνση του κάθε συστατικού του πλήθους από το σύστημα νομιμοποίησης του βιοπολιτικού νεοφιλελευθερισμού.
Το πλήθος, μια υλική οντότητα
Το πλήθος αποτελεί το κύριο συστατικό του κινήματος των «πλατειών». Το πλήθος διαφοροποιείται από τον λαό και το έθνος. Η έννοια του λαού φτιάχνεται από το δίκαιο. Με την έννοια της λαϊκής κυριαρχίας, ο λαός είναι θεσμικό δημιούργημα και πρωτοεμφανίζεται στα πρώιμα νεωτερικά Συντάγματα. Ο λαός αποτελεί εκκοσμίκευση του Θεού ως απόλυτου Κυρίαρχου, είναι το νέο causa sui και ο διάδοχος του θεολογούμενου. Με αυτή την έννοια, ο λαός αποτελεί φαντασιακή κοινότητα, που πάντα είναι προς κατασκευή. Αργότερα, η δημοκρατική και ρεπουμπλικανική ιδεολογία προσπάθησε ακριβώς να «φτιάξει» τον λαό, ανάγοντας τον σε ριζοσπαστικό κάτοχο της (λαϊκής) εξουσίας. Ο λαός είναι δημιούργημα της νομικής και δημοκρατικής ιδεολογίας. Αποτελεί μια ενιαία και φαντασιακή οντότητα, που υπόσχεται άρρητα και αδύνατα την εξάλειψη των ανισοτήτων.
Η έννοια του έθνους, από την άλλη πλευρά, κατασκευάζεται πολιτισμικά και ιστορικά. Κοινότητα, ιστορία, παράδοση και μνήμες παίζουν ρόλο, αλλα το διακύβευμα είναι παρόμοιο: η μετουσίωση διαφορών, αντιπαλοτήτων, ανταγωνισμών και συγκρούσεων σε μία ενιαία αντιπροσωπεύσιμη οντότητα, η μεταποίηση του πολλαπλού και πολύμορφου σε μοναδικό. Κράτος και έθνος είναι λοιπόν έννοιες, δημιουργήματα λόγου, που μεταλλάσσουν τους πολλούς σε ένα.
Το πλήθος, αντίθετα, αποτελεί υλική οντότητα, ένα σύνολο ανθρώπων και σωμάτων που συνευρίσκονται στον ίδιο χώρο και χρόνο. Από τη στιγμή που οι συνευρισκόμενοι αρχίζουν να απαιτούν οργανωμένα και συντεταγμένα, μεταλλάσσονται από μάζα σε πλήθος, μετατρέπονται σε πολιτικό υποκείμενο. Γίνονται δηλαδή ένα σύνολο ανθρώπων, που συνεργούν, χωρίς αντιπροσώπευση, κομματική ταυτότητα ή αποκλειστική ιδεολογία που να τους εκφράζει.
Σε αντίθεση με τον λαό και το έθνος (η βασική λειτουργία των οποίων είναι η ομογενοποίηση), το πλήθος δεν μπορεί εύκολα να ενοποιηθεί. Ενοποιείται μόνο στη δράση του. Όταν μια σειρά μοναδικών και διαφορετικών ανθρώπων, όταν μοναδικές και διαφορετικότητες επιθυμίες βρίσκονται μαζί, αποκτούν τη δυναμική κοινής πολιτικής επιθυμίας που δημιουργείται εκεί και τότε. Ό,τι είχε συμβεί πριν (η ιδεολογία ή οι προσωπικές τους συνθήκες, το τι τους έκανε να βρεθούν στον ίδιο χώρο) και ό,τι θα συμβεί μετά (το αποτέλεσμα των δράσεων και η επίτευξη των αιτημάτων τους) μπαίνουν σε παρένθεση. Οι αγανακτισμένοι είναι άνεργοι και εργαζόμενοι, αριστεροί και πατριώτες, νέοι και γέροι, ιδεολόγοι και «απολίτικοι», φεμινίστριες και γκέι, ένα σύνολο που βρίσκεται μαζί παροδικά, ενωμένο από ένα «Φτάνει πια». Το πλήθος ως υποκείμενο φτιάχνεται και διαλύεται μέσα στην προσωρινότητα και ένταση της συνεύρεσης των διαφορετικών μοναχικοτήτων. Οι ατομικές επιθυμίες (coupiditas) γίνονται κοινή επιθυμία, μια δύναμη που μπορεί να αλλάξει τον κόσμο.
Όλες οι εξεγέρσεις και επαναστάσεις ήταν έργο του πλήθους. Βέβαια, πολλές από αυτές διέθεταν ηγέτες, κόμματα, πρωτοπορίες, αλλά μόνο η υλική παρουσία του πλήθους –που δεν έχει κοινές καταβολές και πιθανόν ούτε κοινούς στόχους– μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Όλα τα σημαντικά Συντάγματα και πολιτικά συστήματα της νεωτερικότητας (pouvoir constitue) είναι αποτέλεσμα δράσης της καταστατικής δύναμης (boudoir constituant), μιας συλλογικής πολιτικής πράξης. Αυτή η πράξη είναι οντολογική και υπαρξιακή, ορίζει το «εμείς»: ταυτόχρονα το «ποιοι» είμαστε και «τι» γινόμαστε. Η πράξη του πλήθους δηλαδή δρα στον εξωτερικό κόσμο και στα μέλη του, αλλάζοντας καθένα και το σύνολο. Κάτι «μαγικό» συμβαίνει τη στιγμή που διαφορετικοί άνθρωποι βρίσκονται μαζί και αρχίζουν να δρουν από κοινού. Απο- και επανα-υποκειμενοποιούνται, από άνθρωποι γίνονται αυτόνομοι πολίτες. Ταυτόχρονα, ως πλήθος ή συλλογικό υποκείμενο εγκαταλείπουν την λογική της αντιπροσώπευσης και γίνονται ενεργά, μοναδικά και αναντικατάστατα πρόσωπα.
Είναι πολιτική η πλατεία;
Οι απεργοί αποσύρουν την εργασία τους, οι «αγανακτισμένοι» αποσύρουν την υπακοή και τη νομιμοποίηση. Είναι αρκετό;
Το να λες «Όχι», «Φτάνει πια», «Μέχρι εδώ και μη παρέκει» όχι μόνο δεν είναι απολίτικο, αλλά αποτελεί τη βάση της κλασικής αριστερής πολιτικής: η άρνηση ήταν πάντα το πρώτο βήμα της διαλεκτικής σύνθεσης και υπέρβασης. Σήμερα, σε συνθήκες βιοπολιτικής διαχείρισης της ταυτότητας και της επιθυμίας, η άρνηση δημιουργεί υποκείμενα αντίστασης, ακυρώνοντας την πιο σημαντική στρατηγική της εξουσίας.
Ο μεγάλος κομμουνιστής συγγραφέας Ζοζέ Σαραμάγκου περιγράφει στο μυθιστόρημά του Περί φωτίσεως μια πρωτεύουσα οι κάτοικοι της οποίας, χωρίς προηγούμενη συμφωνία ή καθοδήγηση, ψηφίζουν λευκό στις εκλογές. Η κυβέρνηση και τα κόμματα πανικοβάλλονται και προκηρύσσουν νέες εκλογές. Το αποτέλεσμα όμως είναι το ίδιο. Πιστεύοντας ότι εξυφαίνεται μια τεράστια πλεκτάνη, η κυβέρνηση εγκαταλείπει την έδρα της, κηρύσσει κατάσταση εκτάκτου ανάγκης και αποκλείει την πόλη με στρατεύματα, προσπαθώντας να κάμψει τους κάτοικους. Αλλά η ζωή συνεχίζει κανονικά, παρά τις τεράστιες ελλείψεις, με κατάληξη τη συνολική και απρόκλητη επίθεση της κυβέρνησης στους κατοίκους, πολλοί από τους οποίους ήταν οπαδοί της.
Όταν οι αγανακτισμένοι λένε μαζικά, όπως οι κάτοικοι της ανώνυμης πόλης και ο Μπάρτλεμπυ ο γραφιάς του Μέλβιλ «I would prefer not to» («Θα προτιμούσα όχι»), ο κόσμος αλλάζει. Η ολοκλήρωση του συστήματος νεοφιλελευθερισμός-βιοπολιτική-άτομο στηρίζεται στη σιωπηρή αποδοχή των όρων που επιβάλλει, με αντίκρισμα την ικανοποίηση των διαρκώς αυξανόμενων επιθυμιών. Η άρνηση λοιπόν έχει από μόνη της πολιτική, ριζοσπαστική και επαναστατική σημασία. Σήμερα αυτή η άρνηση είναι όχι μόνο απαραίτητη, αλλά πιθανόν το πιο σημαντικό βήμα αντίστασης. Μόνο μετά τη μαζική άρνηση και απαγκίστρωση από τη βιοπολιτική υποκειμενικότητα, συμμαχίες και ηγεμονικές πολιτικές θα έχουν νόημα και μπορεί πιθανώς να πετύχουν. Αυτό το στοίχημα βάζει το πλήθος και η πλατεία.
Ο Κώστας Δουζίνας είναι αντιπρύτανης και διευθυντής του Birkbeck Institute for the Humanities, London University.
του Κώστα Δουζίνα
Πλήθος και Αριστερά
Ο κεντρικός ρόλος του πλήθους σε εξεγέρσεις και επαναστάσεις είχε υποτιμηθεί στο παρελθόν από κυβερνήσεις, κόμματα και ιδεολογίες που επικράτησαν μετά την αλλαγή. Επανειλημμένα οι κληρονόμοι της επανάστασης μετέτρεψαν την καταστατική δύναμη του πλήθους σε κατεστημένο λόγο (Σύνταγμα, νόμους, θεμελιώδεις αρχές, όργανα κλπ.), περιορίζοντας τον εξεγερσιακό ρόλο σε επετείους και τελετές. Οι νικηφόροι επαναστάτες ξέρουν από πρώτο χέρι την δύναμη του πλήθους και θέλουν γρήγορα να το στείλουν πίσω στα σπίτια τους.
Σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει ριζικά. Οι επαναστάσεις στην Τυνησία, την Αίγυπτο, τη Λιβύη, την Συρία, το Μπαχρέιν και την Υεμένη, οι «αγανακτισμένοι» στην Ισπανία και την Ελλάδα έχουν βάλει το πλήθος στην πλατεία και στο κέντρο των πολιτικών εξελίξεων. Εντούτοις, οι αντιδράσεις της Αριστεράς για το «Σύνταγμα» είναι αρκετά επιφυλακτικές και οι θεωρητικές προσεγγίσεις σχεδόν ανύπαρκτες. Η αδυναμία πρόβλεψης, και ακόμα περισσότερο κατανόησης του φαινομένου, σχετίζονται, πιστεύω, με τη σχετική αδιαφορία της Αριστεράς και της θεωρίας προς την μεταμαρξιστικές και μεταδομιστικές τάσεις. Το άρθρο αυτό ξεκινάει μια προσπάθεια ανάλυσης την «επανάσταση της πλατείας» με εργαλείο την σύγχρονη πολιτική φιλοσοφία. Εκεί ίσως ανακαλύψουμε ιδέες για προσαρμογή της αριστερής στρατηγικής στις συνθήκες του ύστερου βιοπολιτικού καπιταλισμού. Αλλά ας αρχίσουμε με την πολιτική της Αριστεράς πριν το Σύνταγμα.
Οι στρατηγικές της Αριστεράς για την αντιμετώπιση του Μνημονίου
Δύο είναι οι βασικές πολιτικές αναλύσεις και στρατηγικές που χρησιμοποίησε η Αριστερά για να αντιμετωπίσει το Μνημόνιο, την κρίση και την καταστροφή του κοινωνικού ιστού, μια καταστροφή σημαντικά επιταχυνόμενη με το νέο Μνημόνιο, που αποσκοπεί να ανατρέψει ριζικά και μόνιμα, με τις ιδιωτικοποιήσεις, τις εύθραυστες ισορροπίες ανάμεσα στις ελίτ και τους εργαζόμενους.
Η πρώτη είναι μια λογική συμμαχιών, συναινέσεων και συνασπισμών που φτιάχνεται από ηγέτες και κόμματα. Κάτι τέτοιο προσπάθησε ο Παπανδρέου πρόσφατα, στη συνάντηση των πολιτικών αρχηγών. Ανάλογες είναι οι διάφορες προτάσεις για κομματικές συμπορεύσεις και συμμαχίες που ακούγονται στην Αριστερά. Τέτοιες συμμαχίες και συναινέσεις έρχονται από τα πάνω και ακολουθούν την λογική της αντιπροσώπευσης: ελπίζουν ότι ο κόσμος θα συνταχθεί με τις προτάσεις ως μέλος η συμπαθών των συναινούντων κομμάτων και ομάδων. Αλλά οι «ναρκισσισμοί των μικρών διαφορών» που κατατρύχουν την Αριστερά έχουν κάνει τέτοιες συμφωνίες εξαιρετικά δύσκολες και, τώρα πια, ίσως άνευ σημασίας.
Η δεύτερη μεγάλη εναλλακτική πρόταση είναι αυτή του «ηγεμονικού μπλοκ». Αυτή αναγνωρίζει ότι υπάρχουν πολλαπλές και έντονες εντάσεις, ανταγωνισμοί και συγκρούσεις μεταξύ των εν δυνάμει συστατικών ενός μεγάλου λαϊκού μετώπου. Ο «λαϊκός» πόλος δεν υπάρχει εκ των πρότερων και πρέπει να δημιουργηθεί μέσα από την αντιπαράθεσή του με την πολύμορφη εξουσία. Αλλά οι διαφορές μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών υπάλληλων, επαγγελματιών και υπαλλήλων, «πολυτελών» και φτωχών απασχολήσεων, και βέβαια μεταξύ εργαζόμενων και άνεργων η υποαπασχολούμενων, είναι μεγάλες και πιθανόν αγεφύρωτες.
Παίρνοντας υπόψη τις πολύμορφες αυτές διασπάσεις και ανταγωνισμούς, η ηγεμονική πολιτική επιλέγει μία κεντρική αντίφαση, μία βαθιά ρωγμή στον κοινωνικό χώρο και προσπαθεί να την προωθήσει ως πεδίο δράσης και κεντρικό πόλο σύγκρουσης. Μια τέτοια αντιπαράθεση πρέπει να διαπερνάει και διαχωρίζει τα στρατόπεδα που δημιουργούνται ακριβώς στις δυο πλευρές της διαχωριστικής γραμμής. Τα συστατικά μέρη του «λαϊκού» πόλου πρέπει να αποδεχτούν, προσωρινά τουλάχιστον, ότι η κεντρική σύγκρουση είναι πιο σημαντική από τα περιφερειακά και τοπικά τους συμφέροντα.
Η λογική του «μετώπου», με την οποία έπαιξαν κομμάτια της Αριστεράς, βρισκόταν σʼ αυτή την κατεύθυνση. Δυστυχώς όμως η προσπάθεια ανάδειξης μιας κεντρικής αντίφασης γύρω από την οποία θα οργανωνόταν μια μη παραταξιακή συμμαχία κεντρικής σύγκρουσης απέτυχε μέχρι τώρα. Γιατί;
Τρεις κεντρικές διαχωριστικές γραμμές θα μπορούσαν να παίξουν αυτό τον ρόλο. Η πρώτη είναι η οικονομική εξαθλίωση και η διάλυση του κοινωνικού ιστού. Η επίθεση δηλαδή όχι στο χρέος (όπως έκαναν ορισμένοι), που αποτελεί ένα αόριστο, αφηρημένο και δυσκολονόητο νούμερο, αλλά στο Μνημόνιο και στα συγκεκριμένα μέτρα με τα καταστροφικά τους αποτελέσματα. Τα οικονομικά αιτήματα δεν μπορούν να οδηγήσουν σε κοινό πολιτικό αγώνα από μόνα τους όμως, γιατί προσκρούουν στα αντιτιθέμενα συμφέροντα των επιμέρους ομάδων, συμφερόντων και επαγγελμάτων. Πρέπει να συνδυαστούν με δυο άλλες γραμμές σύγκρουσης: την κυριαρχία και την δημοκρατία.
Όπως λέει ο Καρλ Σμιτ, «κυρίαρχος είναι αυτός που μπορεί να αναστείλει την εφαρμογή του νόμου και να εισαγάγει την κατάσταση έκτακτης ανάγκης». Στην Ελλάδα, η κατάσταση έκτακτης ανάγκης, η αναστολή της κανονιστικότητας και νομιμότητας του ελληνικού κοινωνικού κράτους επιβλήθηκε από το ΔΝΤ και την ΕΕ. Η κυριαρχία έχει επιμερισθεί μεταξύ των ξένων διαχειριστών της οικονομικής κατάστασης πολιορκίας και της καθημερινής διοίκησης που παραμένει στην Αθήνα. Τέτοια ήταν η κατάσταση της Ινδίας επί Raj. Συμβαίνει λοιπόν κάτι ανεπανάληπτο και παράδοξο στην Ελλάδα: βρισκόμαστε σε νεοαποικιακή ή μεταποικιοκρατική κατάσταση, χωρίς να έχουμε περάσει αποικιοκρατία. Σε αντίθεση με την Ιρλανδία, τέτοια επιχειρηματολογία δεν πολυακούστηκε στην Ελλάδα, και έτσι μονοπωλήθηκε από τους εθνικιστές.
Η τρίτη γραμμή θα έβαζε την υπεράσπιση της δημοκρατίας στο κέντρο της αντίθεσης. Όπως ξέρουμε, οι επιθέσεις των ελληνικών και ξένων ελίτ στην δημοκρατία είναι συνεχείς, βίαιες και κλιμακούμενες. Αλλά η αντιπροσωπευτική δημοκρατία στην Ελλάδα, όπως και διεθνώς, έχει ήδη υποστεί πάμπολλα πλήγματα και έχει απισχνανθεί. Ο έλεγχος των κομμάτων από το μεγάλο κεφάλαιο, η συνεχής και ατιμώρητη διαφθορά, ο εκβιαστικός και αποβλακωτικός ρόλος των ΜΜΕ, η υπολειτουργία των κομμάτων και οι υπερεξουσίες των ηγεσιών τους αποτελούν κοινούς τόπους των εγχειριδίων πολιτικής επιστήμης. Η πολιτική αδιαφορία και παθητικότητα των πολιτών είναι βασικό χαρακτηριστικό της «μετα-πολιτικής» κατάστασης, η οποία αποθαρρύνει και αποκλείει τους ενεργούς πολίτες. Σʼ αυτές τις συνθήκες, η αντιδημοκρατική φύση της μνημονιακής συνθήκης δεν φαίνεται ιδιαίτερα υπερβολική.
Απομονωμένες οι τρεις κεντρικές αντιθέσεις, δεν μπορούν να ενοποιήσουν τον λαϊκό πόλο. Οι οικονομικές διάφορες μεταξύ των εργαζόμενων έχουν εμποδίσει την ενότητα, παρά στην καθολική εκπτώχευση. Η --εθνική-- κυριαρχία φαίνεται επικίνδυνη, μια και εύκολα γλιστράει στον εθνικισμό και αντιευρωπαϊσμό. Μόνο μια διαφορετική σύλληψη της δημοκρατίας θα δημιουργούσε ενδιαφέρον για την υπεράσπισή της. Έτσι λοιπόν η ηγεμονική πολιτική απέτυχε. Ίσως μια σύγκλιση των τριών αξόνων να δημιουργούσε την απαραίτητη δυναμική που, κατά τον Βάλτερ Μπένγιαμιν πρέπει, στα χέρια των αριστερών, να μετατρέψει την κατάσταση έκτακτης ανάγκης από προσωρινή σε μόνιμη.
Πλήθος και βιοπολιτική στον ύστερο καπιταλισμό
Τώρα, μια τρίτη λογική εμφανίζεται στις πλατείες της Ελλάδας. Αυτή απομακρύνεται από τις λογικές της κομματικής συμμαχίας και του ηγεμονικού μπλοκ και πηγαίνει στις πλατείες χωρίς αντιπροσωπεύσεις. Ας την ονομάσουμε «λογική του πλήθους». Από που έρχεται το πλήθος; Γεμίζουν οι πλατείες από τυχαία σύμπτωση μεταξύ Καΐρου, Μαδρίτης και Αθήνας ή κάτι τέτοιο αποτελεί δομικό χαρακτηριστικό της εποχής μας;
Η οργάνωση της κοινωνίας υπηρεσιών του ύστερου καπιταλισμού και της βιοπολιτικής έχει αλλάξει όλες τις βασικές παραμέτρους της ριζοσπαστικής πρακτικής και θεωρίας. Η σχέση της μισθωτής εργασίας με τις συνθήκες επιβίωσης και αναπαραγωγής της έχει γίνει αμεσότερη. Η ένταξη του πνευματικά εργαζόμενου, π.χ., δεν διαμεσολαβείται, όπως στο παρελθόν, από στυγνούς εργοδότες ή ενδιάμεσους θεσμούς (οργανώσεις, θεσμούς ή συνδικάτα). Ο νεοφιλελευθερισμός ωθεί τους ανθρώπους να κατανοούν τη ζωή τους και να σχετίζονται με τους άλλους ως καταναλωτές χωρίς όρια, ως μηχανές επιθυμίας. Ως αποτέλεσμα, η ολοκλήρωση οικονομίας-κοινωνίας-πολιτικής είναι άμεση, έντονη και οργανώνεται μέσω του έλεγχου της υποκειμενικότητας και της επιθυμίας. Ο άνθρωπος που δανείζεται για να καταναλώσει έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον και συμφέρον για την επιτυχή λειτουργία του καπιταλισμού, πιστεύει σε αυτήν. Αυτή η αμεσότερη σχέση μεταξύ εργαζόμενου, σχέσεων και όρων παραγωγής δημιουργεί τον άνθρωπο του νεοφιλελευθερισμού, έναν άνθρωπο συνολικά εξαρτημένο, που όμως βλέπει τον εαυτό του ως πιο ελεύθερο από ποτέ.
Όταν κατέρρευσε το οικονομικό μοντέλο του νεοφιλελευθερισμού, το 2008, αυτή η νέα κοινωνική οντολογία προσαρμόστηκε ανάλογα. Ο εκτεθειμένος σε δάνεια και χρέη άνθρωπος βιώνει τεράστια ψυχολογική κρίση, κρίση ταυτότητας. Για να επαναπροσδιοριστεί συνολικά η ζωή του υποκειμένου, καθώς και η σχέση του με τους άλλους και με τον κοινωνικό δεσμό, χρειάζεται μια άγρια και απότομη βιοπολιτική στρατηγική. Το Μνημόνιο αποτελεί ακριβώς την πιο προωθημένη βιοπολιτική επέμβαση, έναν νέο τρόπο συνολικής αναδιοργάνωσης της ζωής μας. Ο κοινωνικός έλεγχος και η πειθάρχηση, η ριζική αλλαγή συμπεριφορών και σχέσεων που επιβάλλεται δεν έχει προηγούμενο: η Ελλάδα γίνεται ένα μεγάλο εργαστήρι όπου φτιάχνεται ο άνθρωπος του μέλλοντος.
Η βιοεξουσία (biopower) αποτελεί άσκηση εξουσίας επί της ζωής, πειθάρχηση του κοινωνικού σώματος μέσω του ελέγχου των διαδικασιών της ζωής. Χαρακτηριστικό της βιοπολιτικής είναι η διακυβέρνηση (governance) και όχι η κυβέρνηση (government). Εκτείνεται από τα βάθη της συνείδησης στα σώματα του πληθυσμού και στη στοχοποίηση κοινωνικών ομάδων βάσει χαρακτηριστικών όπως το φύλο, η ηλικία, το εισόδημα, η φυλή ή η εθνότητα. Τεχνολογίες της εξουσίας που εφαρμόζονται στο κοινωνικό σύνολο συμπληρώνονται με ατομικές τεχνολογίες «επιμελείας εαυτού». Οι άνθρωποι καλούνται να «αλλάξουν» εαυτούς μέσω πρακτικών προσωπικής «βελτίωσης», στο όνομα της ατομικής ευτυχίας ή της συλλογικής υγείας.
Η βιοπολιτική στοχοποιεί κυρίως συμπεριφορές, όχι ιδέες• τροποποιεί συνήθειες και πρακτικές, όχι ιδεολογίες. Ενώ ο κλασικός καπιταλισμός παράγει εμπορεύματα προς κυκλοφορία και κατανάλωση, το βιοπολιτικό σύστημα, παράλληλα με εμπορεύματα, παράγει υποκείμενα που αποδέχονται τον ολοκληρωμένο τρόπο οικονομικής, κοινωνικής και ιδεολογικής λειτουργία, υπακούοντας απόλυτα στις επιλογές του συστήματος. Στο μέτρο που εντάσσομαι στο ολοκληρωμένο σύστημα συμπεριφορών (στον τρόπο με τον οποίο εργάζομαι, καταναλώνω, νιώθω υπεύθυνος για την εκπαίδευση και περίθαλψη της οικογένειάς μου κ.ο.κ.) δεν ελέγχονται οι ιδέες μου. Έτσι, οι ιδεολογικές και προσωπικές επιλογές εμφανίζονται πολύ πιο ολοκληρωμένες αλλά και πιο ελεύθερες απʼ ό,τι την περίοδο του κλασικού καπιταλισμού. Αυτό οδηγεί στην υποβάθμιση της διαμεσολαβητικής λειτουργίας των πολιτικών κομμάτων και των ενδιάμεσων θεσμών (συνδικάτα, Εκκλησία, σωματεία κλπ.), μεταξύ κοινωνίας, οικονομίας και κρατικής εξουσίας
Εδώ έγκειται ο δομικός λόγος της γενικότερης κρίσης αντιπροσώπευσης που απειλεί το πολιτικό σύστημα. Στο επίπεδο των δημοκρατικών θεσμών, η ενίσχυση του εκτελεστικού βραχίονα, έχει οδηγήσει σταδιακά στην αντικατάσταση του λαού από το κόμμα, του κόμματος από την ηγετική ομάδα, της ηγετικής ομάδας από τον ηγέτη. Μια σειρά αντικαταστάσεων και μεταθέσεων που καταλήγουν τελικά στην αρχή του ενός έχει επικρατήσει στις μετα-πολιτικές κοινωνίες, αλλοιώνοντας την αρχή αντιπροσώπευσης. Αυτό συνέβη και στο χώρο της Αριστεράς. Μετά τη μερική αποτυχία των κινημάτων και σε συνθήκες έντονης κρίσης, το συλλογικό αντικαθίσταται από ατομικές, άμεσες, μη διαμεσολαβούμενες πρωτοβουλίες. Τέτοια ήταν η εξέγερση του Δεκέμβρη 2008 και –παρά τις προφανείς διαφορές–, αυτό που γίνεται σήμερα στις πλατείες: όλες οι πρόσφατες αυθόρμητες συγκεντρώσεις αποτελούν έμπρακτη κριτική της λογικής της αντικατάστασης και του ενός. Είναι κάτι που δεν μπόρεσε να προωθήσει νωρίτερα η μετωπική Αριστερά γιατί δεν χωρούσε στη λογική της: ένα ηγεμονικό μπλοκ χωρίς ηγεμόνα η ηγέτη.
Και αυτό προέκυψε, πιστεύω, γιατί η δύναμη του βιοπολιτικού νεοφιλελευθερισμού να δημιουργεί και ενσωματώνει υπάκουα υποκείμενα είναι ταυτόχρονα και η αχίλλειος πτέρνα του. Αυτός που ασχολείται με το σώμα και την ευτυχία του, τις ατομικές υποχρεώσεις και ευθύνες του, αυτός που ενδιαφέρεται μόνο για τα ίδια και όχι για τα κοινά, δηλαδή αυτός που έχει άμεση αλλά ανισομερή σχέση με την καπιταλιστική οικονομία, μπορεί εύκολα και χωρίς διαμεσολαβήσεις να «απο-υποκειμενοποιηθεί». Να εγκαταλείψει δηλαδή, έστω και προσωρινά, τις οικονομικές προτεραιότητες και απαιτήσεις της συστημικής ένταξης. Αν σπάσει ένας κρίκος της ολοκληρωμένης ένταξης (ξαφνική ανεργία ή μείωση μισθού, επίθεση στην αξιοπρέπεια ή την πατριωτική συνείδηση, ματαίωση επιθυμίας ή ακύρωση υποσχέσεων) ολόκληρο το αλληλλοϋποστηριζόμενο ψυχικό οικοδόμημα οδηγείται σε κατάρρευση. Αυτό το βλέπουμε όλο και περισσότερο γύρω μας. Η μαζική μετατόπιση από τον ρόλο του αποδέκτη στον ρόλο του αρνητή μετουσιώνει το πλήθος από συνεύρεση ατόμων σε σύνολο μοναχικοτήτων.
Η περίπτωση της Ελλάδας
Στην περίπτωση της Ελλάδας, το Μνημόνιο και οι παραλλαγές του εμφανίζονται ως θεραπεία για μια βαριά ασθένεια του κοινωνικού σώματος αλλά και καθενός από μας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η βιοπολιτική στρατηγική κινητοποιεί τον φόβο, την δήθεν επιστημονική αλήθεια και φροντίζει να καλλιεργήσει ένα βαθύ αίσθημα ενοχής. Τα μέτρα ακολουθούν τη στρατηγική του «δόγματος του σοκ» (shock doctrine), υπολογίζοντας ότι η βίαιη και ταχεία εισαγωγή τους θα εξουδετερώσει την αντίσταση στην άδικη και καταστροφική τους φύση. Διαχωρίζουν τον πληθυσμό με οικονομικά κριτήρια και απαιτούν από τη μεσαία τάξη, τους χαμηλόμισθους και τους συνταξιούχους να αλλάξουν συνολικά τις συμπεριφορές τους στο όνομα της εθνικής «σωτηρίας». Από την κατανάλωση των απολύτως αναγκαίων μέχρι την εκπαίδευση, την εργασία και την ψυχαγωγία, οι Έλληνες καλούνται να τροποποιήσουν ριζικά τη συμπεριφορά τους και να υποβληθούν σε εκτεταμένους έλεγχους που αποσκοπούν να αποκαταστήσουν την κοινωνική υγεία και την ατομική ευτυχία.
Η βασική βιοπολιτικη στρατηγική αποσκοπεί στη δημιουργία υπάκουων υποκειμένων, και αυτό εξηγεί τις συνεχείς επιθέσεις στην «ανομία». Όταν τα υποκείμενα αρχίζουν πράξεις ανυπακοής, όταν βγαίνουν στο Σύνταγμα, αίρουν καταρχάς τη νομιμοποίηση που παρέχουν προς την κυβέρνηση και περιορίζουν τη βιοπολιτική διακυβέρνηση των σωμάτων. Αυτό ακριβώς δημιουργεί τη διττή ελπίδα του κινήματος των αγανακτισμένων: από τη μια τη δυνατότητα του πλήθους να γίνει υποκείμενο συλλογικής επιθυμίας που θα φέρει το πολιτικό σύστημα σε αδιέξοδο και, από την άλλη (προσωρινή η οριστική), απομάκρυνση του κάθε συστατικού του πλήθους από το σύστημα νομιμοποίησης του βιοπολιτικού νεοφιλελευθερισμού.
Το πλήθος, μια υλική οντότητα
Το πλήθος αποτελεί το κύριο συστατικό του κινήματος των «πλατειών». Το πλήθος διαφοροποιείται από τον λαό και το έθνος. Η έννοια του λαού φτιάχνεται από το δίκαιο. Με την έννοια της λαϊκής κυριαρχίας, ο λαός είναι θεσμικό δημιούργημα και πρωτοεμφανίζεται στα πρώιμα νεωτερικά Συντάγματα. Ο λαός αποτελεί εκκοσμίκευση του Θεού ως απόλυτου Κυρίαρχου, είναι το νέο causa sui και ο διάδοχος του θεολογούμενου. Με αυτή την έννοια, ο λαός αποτελεί φαντασιακή κοινότητα, που πάντα είναι προς κατασκευή. Αργότερα, η δημοκρατική και ρεπουμπλικανική ιδεολογία προσπάθησε ακριβώς να «φτιάξει» τον λαό, ανάγοντας τον σε ριζοσπαστικό κάτοχο της (λαϊκής) εξουσίας. Ο λαός είναι δημιούργημα της νομικής και δημοκρατικής ιδεολογίας. Αποτελεί μια ενιαία και φαντασιακή οντότητα, που υπόσχεται άρρητα και αδύνατα την εξάλειψη των ανισοτήτων.
Η έννοια του έθνους, από την άλλη πλευρά, κατασκευάζεται πολιτισμικά και ιστορικά. Κοινότητα, ιστορία, παράδοση και μνήμες παίζουν ρόλο, αλλα το διακύβευμα είναι παρόμοιο: η μετουσίωση διαφορών, αντιπαλοτήτων, ανταγωνισμών και συγκρούσεων σε μία ενιαία αντιπροσωπεύσιμη οντότητα, η μεταποίηση του πολλαπλού και πολύμορφου σε μοναδικό. Κράτος και έθνος είναι λοιπόν έννοιες, δημιουργήματα λόγου, που μεταλλάσσουν τους πολλούς σε ένα.
Το πλήθος, αντίθετα, αποτελεί υλική οντότητα, ένα σύνολο ανθρώπων και σωμάτων που συνευρίσκονται στον ίδιο χώρο και χρόνο. Από τη στιγμή που οι συνευρισκόμενοι αρχίζουν να απαιτούν οργανωμένα και συντεταγμένα, μεταλλάσσονται από μάζα σε πλήθος, μετατρέπονται σε πολιτικό υποκείμενο. Γίνονται δηλαδή ένα σύνολο ανθρώπων, που συνεργούν, χωρίς αντιπροσώπευση, κομματική ταυτότητα ή αποκλειστική ιδεολογία που να τους εκφράζει.
Σε αντίθεση με τον λαό και το έθνος (η βασική λειτουργία των οποίων είναι η ομογενοποίηση), το πλήθος δεν μπορεί εύκολα να ενοποιηθεί. Ενοποιείται μόνο στη δράση του. Όταν μια σειρά μοναδικών και διαφορετικών ανθρώπων, όταν μοναδικές και διαφορετικότητες επιθυμίες βρίσκονται μαζί, αποκτούν τη δυναμική κοινής πολιτικής επιθυμίας που δημιουργείται εκεί και τότε. Ό,τι είχε συμβεί πριν (η ιδεολογία ή οι προσωπικές τους συνθήκες, το τι τους έκανε να βρεθούν στον ίδιο χώρο) και ό,τι θα συμβεί μετά (το αποτέλεσμα των δράσεων και η επίτευξη των αιτημάτων τους) μπαίνουν σε παρένθεση. Οι αγανακτισμένοι είναι άνεργοι και εργαζόμενοι, αριστεροί και πατριώτες, νέοι και γέροι, ιδεολόγοι και «απολίτικοι», φεμινίστριες και γκέι, ένα σύνολο που βρίσκεται μαζί παροδικά, ενωμένο από ένα «Φτάνει πια». Το πλήθος ως υποκείμενο φτιάχνεται και διαλύεται μέσα στην προσωρινότητα και ένταση της συνεύρεσης των διαφορετικών μοναχικοτήτων. Οι ατομικές επιθυμίες (coupiditas) γίνονται κοινή επιθυμία, μια δύναμη που μπορεί να αλλάξει τον κόσμο.
Όλες οι εξεγέρσεις και επαναστάσεις ήταν έργο του πλήθους. Βέβαια, πολλές από αυτές διέθεταν ηγέτες, κόμματα, πρωτοπορίες, αλλά μόνο η υλική παρουσία του πλήθους –που δεν έχει κοινές καταβολές και πιθανόν ούτε κοινούς στόχους– μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Όλα τα σημαντικά Συντάγματα και πολιτικά συστήματα της νεωτερικότητας (pouvoir constitue) είναι αποτέλεσμα δράσης της καταστατικής δύναμης (boudoir constituant), μιας συλλογικής πολιτικής πράξης. Αυτή η πράξη είναι οντολογική και υπαρξιακή, ορίζει το «εμείς»: ταυτόχρονα το «ποιοι» είμαστε και «τι» γινόμαστε. Η πράξη του πλήθους δηλαδή δρα στον εξωτερικό κόσμο και στα μέλη του, αλλάζοντας καθένα και το σύνολο. Κάτι «μαγικό» συμβαίνει τη στιγμή που διαφορετικοί άνθρωποι βρίσκονται μαζί και αρχίζουν να δρουν από κοινού. Απο- και επανα-υποκειμενοποιούνται, από άνθρωποι γίνονται αυτόνομοι πολίτες. Ταυτόχρονα, ως πλήθος ή συλλογικό υποκείμενο εγκαταλείπουν την λογική της αντιπροσώπευσης και γίνονται ενεργά, μοναδικά και αναντικατάστατα πρόσωπα.
Είναι πολιτική η πλατεία;
Οι απεργοί αποσύρουν την εργασία τους, οι «αγανακτισμένοι» αποσύρουν την υπακοή και τη νομιμοποίηση. Είναι αρκετό;
Το να λες «Όχι», «Φτάνει πια», «Μέχρι εδώ και μη παρέκει» όχι μόνο δεν είναι απολίτικο, αλλά αποτελεί τη βάση της κλασικής αριστερής πολιτικής: η άρνηση ήταν πάντα το πρώτο βήμα της διαλεκτικής σύνθεσης και υπέρβασης. Σήμερα, σε συνθήκες βιοπολιτικής διαχείρισης της ταυτότητας και της επιθυμίας, η άρνηση δημιουργεί υποκείμενα αντίστασης, ακυρώνοντας την πιο σημαντική στρατηγική της εξουσίας.
Ο μεγάλος κομμουνιστής συγγραφέας Ζοζέ Σαραμάγκου περιγράφει στο μυθιστόρημά του Περί φωτίσεως μια πρωτεύουσα οι κάτοικοι της οποίας, χωρίς προηγούμενη συμφωνία ή καθοδήγηση, ψηφίζουν λευκό στις εκλογές. Η κυβέρνηση και τα κόμματα πανικοβάλλονται και προκηρύσσουν νέες εκλογές. Το αποτέλεσμα όμως είναι το ίδιο. Πιστεύοντας ότι εξυφαίνεται μια τεράστια πλεκτάνη, η κυβέρνηση εγκαταλείπει την έδρα της, κηρύσσει κατάσταση εκτάκτου ανάγκης και αποκλείει την πόλη με στρατεύματα, προσπαθώντας να κάμψει τους κάτοικους. Αλλά η ζωή συνεχίζει κανονικά, παρά τις τεράστιες ελλείψεις, με κατάληξη τη συνολική και απρόκλητη επίθεση της κυβέρνησης στους κατοίκους, πολλοί από τους οποίους ήταν οπαδοί της.
Όταν οι αγανακτισμένοι λένε μαζικά, όπως οι κάτοικοι της ανώνυμης πόλης και ο Μπάρτλεμπυ ο γραφιάς του Μέλβιλ «I would prefer not to» («Θα προτιμούσα όχι»), ο κόσμος αλλάζει. Η ολοκλήρωση του συστήματος νεοφιλελευθερισμός-βιοπολιτική-άτομο στηρίζεται στη σιωπηρή αποδοχή των όρων που επιβάλλει, με αντίκρισμα την ικανοποίηση των διαρκώς αυξανόμενων επιθυμιών. Η άρνηση λοιπόν έχει από μόνη της πολιτική, ριζοσπαστική και επαναστατική σημασία. Σήμερα αυτή η άρνηση είναι όχι μόνο απαραίτητη, αλλά πιθανόν το πιο σημαντικό βήμα αντίστασης. Μόνο μετά τη μαζική άρνηση και απαγκίστρωση από τη βιοπολιτική υποκειμενικότητα, συμμαχίες και ηγεμονικές πολιτικές θα έχουν νόημα και μπορεί πιθανώς να πετύχουν. Αυτό το στοίχημα βάζει το πλήθος και η πλατεία.
Ο Κώστας Δουζίνας είναι αντιπρύτανης και διευθυντής του Birkbeck Institute for the Humanities, London University.
ΜΝΗΜΟΝΙΟ- ΣΥΜΒΑΣΗ ΔΑΝΕΙΑΚΗΣ ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗΣ -ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΤΡΟΠΗ
Θεμέλιο του πολιτεύματός μας είναι η λαϊκή κυριαρχία. (Άρθ. 1 παρ. 2 Συντάγματος) Όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το Λαό, και υπάρχουν υπέρ αυτού (Άρθ.1 παρ. 3Σ).
Βρισκόμαστε στους δρόμους και τις πλατείες αγανακτισμένοι,γιατί παραβιάζεται το Σύνταγμά μας, ο θεμελιώδης καταστατικός χάρτης των δικαιωμάτων μας και νιώθουμε ότι είναι χρέος μας και ανάγκη να το υπερασπιστούμε. Η τήρηση του Συντάγματος επαφίεται στον πατριωτισμό των Ελλήνων, που δικαιούνται να αντιστέκονται με κάθε μέσο εναντίον οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει με τη βία. (άρθ. 120 παρ.2 και 4).). «Η ουσία του Δικαίου είναι η αντίσταση κατά του αδίκου» (ΑrturKaufmann, ΠΧ ΛΒ σελ.705)
Από τις αρχές του 2010 η Ελλάδα αντιμετώπιζε πρόβλημα δανειοδότησης από τις διεθνείς αγορές. Οι δανειακές ανάγκες της χώρας μας για το 2010 ήταν 53 δις ευρώ. Στις 25-1-2010, ενώ οι αγορές προσέφεραν 25 δις ευρώ με επιτόκιο 6,2%, το οικονομικό επιτελείο δανείστηκε μόνο 8 δις ευρώ για πέντε έτη (Ελευθεροτυπία, 26-1-2010). Η Ελλάδα θα μπορούσε ήδη μέχρι 31-3-2010 να είχε δανειστεί άνετα από τις διεθνείς αγορές τουλάχιστον ποσό 53,4 δις ευρώ με μέσο επιτόκιο περί το 6,2%, χωρίς να έχει παραιτηθεί από την άσκηση της εθνικής κυριαρχίας σε σημαντικούς τομείς και χωρίς να έχει μετατραπεί σε οικονομικό προτεκτοράτο του ΔΝΤ και της Ευρωζώνης υπό το έλεγχο της Τρόικας (Επ. Μαριάς, Νομικό Βήμα, 2010, σελ. 2212).
Η ψήφιση του Ν.3845/2010 (περί Μνημονίου), η υπογραφή της Σύμβασης Δανειακής Διευκόλυνσης (η οποία συντάχθηκε από την δικηγορική εταιρία «SlaughterandMay» με έδρα το Λονδίνο) η έκδοση της απόφασης 2010/320 του Συμβουλίου Υπουργών της ΕΕ (με την οποία ειδοποιήθηκε η Ελλάδα να λάβει μέτρα για την μείωση του ελλείμματος που κρίθηκε υπερβολικό), αλλά και η εφαρμογή τους πραγματοποιούνται κατά παράβαση βασικών διατάξεων του Συντάγματος, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου αλλά και του Κοινοτικού Δικαίου.
ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΑΡΑΒΙΑΣΕΙΣ:
1. -Έχουν εκχωρηθεί στην πράξη η άσκηση και ο έλεγχος της πολιτικής σε όργανο (Τρόικα= Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και Διεθνές Νομισματικό Ταμείο) το οποίο δεν προβλέπεται ούτε θεσμοθετείται από καμία διάταξη νόμου.(εθνική, κοινοτική ή διεθνή).
2. Οι μειώσεις μισθών και συντάξεων έρχονται σε ευθεία αντίθεση με το Σύνταγμα (άρθ. 17), το Άρθ. 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (άρθ.17) που προστατεύουν μια σειρά περιουσιακών δικαιωμάτων του προσώπου όπως δικαιώματα μισθών, συντάξεων, επιδομάτων και κάθε άλλης μορφής αποδοχών εργαζομένων ή δικαιούχων κοινωνικής ασφάλισης, είτε περιοδικών, είτε κατά δόσεις ή εφάπαξ, αλλά και το άρθρο 25 του Συντάγματος που κατοχυρώνει την αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου.
3.Οι ρυθμίσεις του Μνημονίου αφορούν και ζητήματα φορολογίας εισοδήματος, κοινωνικής ασφάλισης, εισοδηματικής πολιτικής για τα οποία η Ε.Ε. δεν έχει ούτε αποκλειστική, ούτε συντρέχουσα αρμοδιότητα (άρθρα 2,3 Σ.Λ.Ε.Ε). Συνεπώς η απόφαση 2010/320 του Συμβουλίου έχει ληφθεί κατά παράβαση των σχετικών διατάξεων. Οι πιο εξοργιστικές όμως ρυθμίσεις περιέχονται στην Δανειακή Σύμβαση:
Η αναγκαστική εκτέλεση απαγορεύεται γιατί είναι ευθεία παρέμβαση στα εσωτερικά κυρίαρχου κράτους από άλλα (άρθρο 2.7, Χάρτας του ΟΗΕ). Αν απαγορεύεται στον ΟΗΕ να το κάνει απαγορεύεται και σε κάθε άλλο κράτος. Σύμφωνα με το διεθνές έθιμο απαγορεύεται η αναγκαστική εκτέλεση σε περιουσιακά στοιχεία του κράτους, που προορίζονται για δημόσιους σκοπούς (ασυλία λόγω Εθνικής Κυριαρχίας- Κ. Χρυσόγονος, Νομικό Βήμα, 2010, σελ. 1358).Δυνάμει όμως του άρθ. 14 (5) της δανειακής Σύμβασης που υπεγράφη με τους δανειστές μας (Ε.Επ., Δ.Ν.Τ., και Ε.Κ.Τ.) το Ελληνικό κράτος παραιτείται αμετάκλητα και άνευ όρων από κάθε ασυλία Εθνικής Κυριαρχίας «…που έχει ή πρόκειται να αποκτήσει…», επιτρέποντας έτσι την κατάσχεση της μέχρι σήμερα ακατάσχετης δημόσιας περιουσίας, συμπεριλαμβανομένων των πολεμικών εξοπλισμών και των πλουτοπαραγωγικών πηγών της χώρας. Ο όρος παραίτηση από την ασυλία της Εθνικής Κυριαρχίας δεν είναι μόνον ο αυστηρότερος της σύμβασης, αλλά με αυτόν τον όρο παραβιάζονται θεμελιώδεις αρχές του Δικαίου σε όλα τα επίπεδα. Ειδικότερα, παραβιάζει την θεμελιώδη αρχή του σεβασμού της κυριαρχίας του κράτους, απειλεί, θέτει σε κίνδυνο και προσβάλλει στον πυρήνα τους τα κυριαρχικά δικαιώματα, την ίδια την κυριαρχία και την υπόσταση της Χώρας(Κασιμάτης, Οι Συμφωνίες Δανεισμού της Ελλάδας με την Ε.Ε. και το Δ.Ν.Τ., του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, 2010 σελ. 25).
Επίσης, η Χώρα μας παραιτείται από όλες τις νομικές διαδικασίες (ενστάσεις, αγωγές) σχετικά με την κατάσχεση των περιουσιακών της στοιχείων. Επιπλέον δε, συμφωνείται ως εφαρμοστέο δίκαιο το αγγλικό που επιτρέπει την παραίτηση ενός κράτους από την ασυλία (σε αντίθεση π.χ. με άλλα δίκαια, όπως το ελληνικό). Η παραίτηση αυτή έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τα αρθ. 1 (περί εθνικής κυριαρχίας) και 26 του Σ. (διάκριση εξουσιών σε νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική), καθώς κανένα όργανο του Κράτους (ούτε καν το Κοινοβούλιο, ακόμα και με αυξημένη πλειοψηφία) δεν έχει αρμοδιότητα να παραιτηθεί από ασυλία που αφορά την περιουσία που έχει ταχθεί για Δημόσιο Σκοπόκαι να δεσμεύσει με αυτό τον τρόπο τις μελλοντικές γενιές.
Πολλώ δε μάλλον δεν νομιμοποιούνται να δεσμεύσουν μ’ αυτό τον τρόπο την κρατική περιουσία και τις μελλοντικές γενιές ο Υπουργός Οικονομικών, κος Γεώργιος Παπακωνσταντίνου και ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, κος Γεώργιος Προβόπουλος με τις υπογραφές των οποίων, και μόνον, τέθηκε σε ισχύ η δανειακή σύμβαση. Κανονικά βάσει του Ελληνικού Συνταγματικού Δικαίου ο ΠτΔ υπογράφει τις διεθνείς Συνθήκες και η Βουλή τις κυρώνει με νόμο.
Στην περίπτωση του Μνημονίου με το άρθρο 4 του ν. 3845/2010 προβλεπόταν κύρωση όλων των δανειακών συμβάσεων και μνημονίων από την Βουλή και μετά από μόλις τρεις μέρες με το άρθ. 9 του Ν.3847/2010 τροποποιήθηκε η ως άνω διάταξη, έτσι ώστε, αφαιρώντας την νομοθετική αρμοδιότητα της Βουλής, αυτές να ισχύουν από την υπογραφή τους και να αρκεί απλώς «συζήτηση και ενημέρωση», γεγονός το οποίο, επιπλέον, έρχεται σε ευθεία αντίθεση με το Σύνταγμα, είτε βάσει του άρθρου 28 §2 που απαιτεί αυξημένη πλειοψηφία των 180 βουλευτών για την κύρωση διεθνών συμβάσεων, είτε βάσει του άρθρου 36§2 του Συντάγματος, που απαιτεί την απόλυτη πλειοψηφία για την κύρωση με τυπικό νόμο από τη Βουλή των διεθνών συνθηκών οικονομικής συνεργασίας που επιβαρύνουν τους Έλληνες. Κατά συνέπεια υφίσταται διπλή Συνταγματική παραβίαση, αφού όχι μόνο δεν υπεγράφη νομίμως η εν λόγω σύμβαση αλλά δεν κυρώθηκε και ποτέ.
Μάλιστα στη σύμβαση απαιτείται γνωμοδότηση του Νομικού Συμβούλου του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας & Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και του Νομικού Συμβούλου του Υπουργείου Οικονομικών, την εγκυρότητα της οποίας διαβεβαιώνει η ελληνική κυβέρνηση » [άρθ. 3 (4) (α) της Σύμβασης] με την οποία πιστοποιείται, ότι η σύμβαση αυτή δεν έρχεται σε αντίθεση με καμία διάταξη του συντάγματος ή νόμου που ισχύει ή θα ισχύσει στο μέλλον. Πέραν της προφανούς αναλήθειας της συγκεκριμένης γνωμοδότησης, η βεβαίωση αυτή χρησιμοποιείται προκειμένου οι δανειστές μας να ζητήσουν πίσω εντόκως τα χρήματα που κατέβαλαν, ακόμα και αν η σύμβαση αυτή κριθεί άκυρη ως αντίθετη με το ελληνικό Σύνταγμα. Ενώ αντίθετα, αν η σύμβαση κριθεί άκυρη ως αντισυνταγματική για κάποιον από τους δανειστές μας, αυτοί αποδεσμεύονται χωρίς καμία κύρωση.
Η σύμβαση βρίθει αντίστοιχων λεόντειων όρων υπέρ των δανειστών εις βάρος, όμως, της Ελλάδας, κατά παραβίαση της αρχής της συμβατικής ισότητας:
• Οι δανειστές, ένας ή όλοι, μπορούν να μεταβιβάσουν με οποιοδήποτε τρόπο, σε οποιοδήποτε τρίτο τα δικαιώματα ή τις υποχρεώσεις που έχουν από τη Σύμβαση δανεισμού, ενώ η Ελλάδα, ως οφειλέτρια, δεν μπορεί ούτε να αρνηθεί μια τέτοια μεταβίβαση ούτε να μεταβιβάσει μέρος ή όλο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεών της από την Σύμβαση προς τρίτο [αρθ. 2(3) σε συνδυασμό με το αρθ. 13]
• Με το άρθρο 4 (2) της δανειακής σύμβασης εγγυούμαστε ότι το σύνολο της δημόσιας περιουσίας θα αξιοποιηθεί προνομιακά για την εξασφάλιση του δανείου. Μάλιστα συναλλαγές που πραγματοποιούνται επί δημόσιας περιουσίας (εκποίηση, αξιοποίηση δημοσίου πλούτου, μακρόχρονη ενοικίαση) πρέπει να γίνονται προς εξασφάλιση της δανειακής σύμβασης, δηλαδή των απαιτήσεων των δανειστών μας. Με δεδομένο μάλιστα ότι το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος του δανείου θα καλύψει παλαιότερα ληξιπρόθεσμα δάνεια (Βλ. κατωτέρω Πινακα Ι, σελ.8) που δεν διέθεταν ανάλογες εγγυήσεις, στην πραγματικότητα με το καινούργιο δάνειο προσφέρουμε άνευ ουσιώδους ανταλλάγματος και προς βλάβη της δημόσιας περιουσίας εξασφαλίσεις στους δανειστές μας.
• Σημειωτέον, ότι αποφασίστηκε να προστεθεί και 0,5% ποσοστό του δανείου από την Ε.Ε. (80 δις από τα συνολικά 110 δις που λάβαμε) ως εφάπαξ ποσό αμοιβής για υπηρεσίες και κάλυψη λειτουργικών δαπανών των δανειστών μας («έξοδα φακέλου»),το οποίο ανέρχεται στο ποσό 400.000.000 ευρώ!!!(Επ. Μαριάς, Νομικό Βήμα, 2010, σελ. 2211) Το ποσό αυτό υπερβαίνει τις μειώσεις συντάξεων για το έτος 2010.
...
Η ΖΟΦΕΡΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ
Ακόμη και με τις παραδοχές του ίδιο του ΔΝΤ, το χρέος από 119% του ΑΕΠ που βρίσκεται σήμερα (2010), θα εκτιναχθεί το 2013, τελευταίο έτος του προγράμματος στήριξης, μεταξύ 150-177% του ΑΕΠ και αυτό υπό την προϋπόθεση, ότι θα υπάρξει ήπια ανάκαμψη της οικονομίας και ότι «….οι Αρχές θα εξακολουθήσουν να προωθούν ισχυρές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις (…) και ότι η χώρα θα αποκτήσει πρόσβαση στις αγορές με ικανοποιητικούς όρους…»(IMF, Greece, Request fro Stand-By Arrangement Prepared by the European Department in Consultation with Other Departments. EBS/10/77, ApprovedbyPoulM. ThomsenandMartinMuhleisenMay 5, 2010, s. 18,36)Εάν όλα πάνε καλά, επομένως, και αν ληφθούν πρόσθετα μέτρα στην γνωστή κατεύθυνση και αφού θα έχουμε κατεδαφίσει το Κοινωνικό Κράτος (άρθρο 25 παρ. 1 Συντάγματος) και διαλύσει την κοινωνική συνοχή, θα καταφέρουμε να αυξήσουμε το Δημόσιο Χρέος κατά το ήμισυ! (Εφημερίδα Δ.Δ. 2/2010, σελ. 162, Γ. Κατρούγκαλος, Αν. Καθηγητής Δ.Π.Θ.). Με λίγα λόγια:
• Δανειζόμαστε με 5% ή 6% επιτόκιο για να εξυπηρετήσουμε δάνεια που έχουν συναφθεί ακόμη και με ποιο ευνοϊκούς όρους π.χ. με επιτόκιο περίπου 3%,
• Ο αναποτελεσματικός αυτός δανεισμός έχει ως βασική λογική την καθυστέρηση της στάσης πληρωμών, ώστε να διασωθούν οι ξένες (ιδίως Γερμανικές) Τράπεζες που θα χρησιμοποιήσουν τον χρόνο που εμείς εξοικονομούμε, δανειζόμενοι εκ μέρους τους, ώστε να προλάβουν να πουλήσουν τα ομόλογά μας. Εδώ θα πρέπει να επισημανθεί ότι η Γερμανική Κρατική Τράπεζα KFW, ενώ δανείζεται με επιτόκιο 1% από την ΕΚΤ, χορηγεί εν συνεχεία στην Ελλάδα δάνεια ύψους 22,3 δις ευρώ με επιτόκιο 5% ή 6%, ανάλογα με τον χρόνο αποπληρωμής τους. Δεν είναι , λοιπόν, τυχαία η άρνηση της Γερμανίας για την διάσωση της Ελλάδας κατ΄ εφαρμογή της ρήτρας αλληλεγγύης (αρ. 122 παρ. 2 ΣΛΕΕ), επειδή δήθεν δεν προβλέπεται από τις συνθήκες της Ε.Ε. (ιδίως από το άρθρο 125 ΣΛΕΕ) αφού απέβλεπε στην ραγδαία πτώση του ευρώ, που συνιστούσε στην τόνωση των γερμανικών εξαγωγών. Αυτές, μάλιστα, επωφελήθηκαν από την πτώση του ευρώ λόγω της κρίσης του ελληνικού χρέους (LeFigaro, 14/15-8-2010, σελ. 23). Αυξήθηκαν δε κατά 18,2% το πρώτο εξάμηνο του 2010 και έφτασαν το ποσό των 458,4 δις ευρώ (LeMonde,14-8-2010, σελ.10) .
Επομένως, η υπογραφή του Μνημονίου και της Σύμβασης Δανειακής Διευκόλυνσης οδηγεί:
Στην απαλλαγή των ευρωπαϊκών τραπεζών από το «τοξικό» ελληνικό χρέος και τη μεταφορά του σε χώρες της ΕΕ, στο ΔΝΤ και στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα απ’ όπου θα γίνει η διαχείριση του.
Στην αλλαγή του δικαίου που διέπει το χρέος από το ελληνικό στο αγγλικό, καταργώντας το μέχρι τώρα πλεονέκτημα της Ελλάδας, δηλαδή την ασυλία που προβλέπει το Ελληνικό Δίκαιο και αφορά στην προστασία της εθνικής κυριαρχίας. Και επιπλέον, παρότι επελέγη το αγγλικό δίκαιο, στο οποίο επίσης προβλέπεται η ασυλία του κράτους που δανείζεται, δυστυχώς, όμως η δανειακή σύμβαση υπεγράφη με οικειοθελή ρητή παραίτηση από αυτό το δικαίωμα.
Στην επιβάρυνση του ελληνικού χρέους με εμπράγματες ασφάλειες επί του ελληνικού δημοσίου ακυρώνοντας το μέχρι σήμερα εξαιρετικό πλεονέκτημα της Ελλάδας, η οποία δανειζόταν χωρίς να παραχωρεί ως εγγύηση την ακίνητη περιουσία της.
Στην εποπτεία και τον έλεγχο της ελληνικής οικονομίας και την υποχρέωση της Ελλάδας να υπακούει στις υποδείξεις των δανειστών της, ώστε να εξασφαλιστεί στο μέγιστο δυνατό βαθμό η αποπληρωμή των δανείων της προς αυτούς.
Ήδη σήμερα ετοιμάζεται η «αξιοποίηση» (δηλαδή το ξεπούλημα) της δημόσιας περιουσίας προς όφελος των δανειστών και υπό τον πλήρη έλεγχό τους. Όταν αυτό συμβεί οι εταιρείες, που θα αποκτήσουν την ιδιοκτησία ή θα αναλάβουν τη διαχείριση της δημόσιας περιουσίας θα έχουν αποκτήσει ισχυρά δικαιώματα.
...
Η υπέρβαση της παρούσας κατάστασης δεν ανήκει μόνο στο πεδίο της νομικής ή της οικονομικής επιστήμης, αλλά εναπόκειται πλέον και στον Ελληνικό Λαό με πίστη και βούληση για αγώνα να αναζητήσει πολιτική λύση.Τούτο, όμως προϋποθέτει την εμφάνιση δημοκρατικά οργανωμένων σχηματισμών επί τη βάσει αρχών και όχι προσώπων, την εξαφάνιση του πολιτικού δυναστισμού και της οικογενειοκρατίας, την αποδόμηση των πελατειακών σχέσεων και της ευνοιοκρατίας (διαφάνεια και αξιοκρατία), τον σαφή διαχωρισμό μεταξύ δημόσιας εξουσίας και ιδιωτικών οικονομικών συμφερόντων, την καθολική ανανέωση της πολιτικής τάξης με ενίσχυση των αμεσοδημοκρατικών διαδικασιών και την έμφαση στην εργασία και την παραγωγικότητα και όχι στην θεσιθηρία και τον άμετρο καταναλωτισμό.
Παρότι λοιπόν δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η Δανειακή Σύμβαση και το Μνημόνιο θα θεωρηθούν άκυρα στο μέλλον, αποτελεί ΧΡΕΟΣ μας να τα ΑΚΥΡΩΣΟΥΜΕ ΤΩΡΑ .
Η ΓΝΩΣΗ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΜΗ
H Ομάδα Νομικών και Οικονομολόγων της Λαϊκής Συνέλευσης
της Πλατείας Συντάγματος
Βρισκόμαστε στους δρόμους και τις πλατείες αγανακτισμένοι,γιατί παραβιάζεται το Σύνταγμά μας, ο θεμελιώδης καταστατικός χάρτης των δικαιωμάτων μας και νιώθουμε ότι είναι χρέος μας και ανάγκη να το υπερασπιστούμε. Η τήρηση του Συντάγματος επαφίεται στον πατριωτισμό των Ελλήνων, που δικαιούνται να αντιστέκονται με κάθε μέσο εναντίον οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει με τη βία. (άρθ. 120 παρ.2 και 4).). «Η ουσία του Δικαίου είναι η αντίσταση κατά του αδίκου» (ΑrturKaufmann, ΠΧ ΛΒ σελ.705)
Από τις αρχές του 2010 η Ελλάδα αντιμετώπιζε πρόβλημα δανειοδότησης από τις διεθνείς αγορές. Οι δανειακές ανάγκες της χώρας μας για το 2010 ήταν 53 δις ευρώ. Στις 25-1-2010, ενώ οι αγορές προσέφεραν 25 δις ευρώ με επιτόκιο 6,2%, το οικονομικό επιτελείο δανείστηκε μόνο 8 δις ευρώ για πέντε έτη (Ελευθεροτυπία, 26-1-2010). Η Ελλάδα θα μπορούσε ήδη μέχρι 31-3-2010 να είχε δανειστεί άνετα από τις διεθνείς αγορές τουλάχιστον ποσό 53,4 δις ευρώ με μέσο επιτόκιο περί το 6,2%, χωρίς να έχει παραιτηθεί από την άσκηση της εθνικής κυριαρχίας σε σημαντικούς τομείς και χωρίς να έχει μετατραπεί σε οικονομικό προτεκτοράτο του ΔΝΤ και της Ευρωζώνης υπό το έλεγχο της Τρόικας (Επ. Μαριάς, Νομικό Βήμα, 2010, σελ. 2212).
Η ψήφιση του Ν.3845/2010 (περί Μνημονίου), η υπογραφή της Σύμβασης Δανειακής Διευκόλυνσης (η οποία συντάχθηκε από την δικηγορική εταιρία «SlaughterandMay» με έδρα το Λονδίνο) η έκδοση της απόφασης 2010/320 του Συμβουλίου Υπουργών της ΕΕ (με την οποία ειδοποιήθηκε η Ελλάδα να λάβει μέτρα για την μείωση του ελλείμματος που κρίθηκε υπερβολικό), αλλά και η εφαρμογή τους πραγματοποιούνται κατά παράβαση βασικών διατάξεων του Συντάγματος, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου αλλά και του Κοινοτικού Δικαίου.
ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΑΡΑΒΙΑΣΕΙΣ:
1. -Έχουν εκχωρηθεί στην πράξη η άσκηση και ο έλεγχος της πολιτικής σε όργανο (Τρόικα= Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και Διεθνές Νομισματικό Ταμείο) το οποίο δεν προβλέπεται ούτε θεσμοθετείται από καμία διάταξη νόμου.(εθνική, κοινοτική ή διεθνή).
2. Οι μειώσεις μισθών και συντάξεων έρχονται σε ευθεία αντίθεση με το Σύνταγμα (άρθ. 17), το Άρθ. 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (άρθ.17) που προστατεύουν μια σειρά περιουσιακών δικαιωμάτων του προσώπου όπως δικαιώματα μισθών, συντάξεων, επιδομάτων και κάθε άλλης μορφής αποδοχών εργαζομένων ή δικαιούχων κοινωνικής ασφάλισης, είτε περιοδικών, είτε κατά δόσεις ή εφάπαξ, αλλά και το άρθρο 25 του Συντάγματος που κατοχυρώνει την αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου.
3.Οι ρυθμίσεις του Μνημονίου αφορούν και ζητήματα φορολογίας εισοδήματος, κοινωνικής ασφάλισης, εισοδηματικής πολιτικής για τα οποία η Ε.Ε. δεν έχει ούτε αποκλειστική, ούτε συντρέχουσα αρμοδιότητα (άρθρα 2,3 Σ.Λ.Ε.Ε). Συνεπώς η απόφαση 2010/320 του Συμβουλίου έχει ληφθεί κατά παράβαση των σχετικών διατάξεων. Οι πιο εξοργιστικές όμως ρυθμίσεις περιέχονται στην Δανειακή Σύμβαση:
Η αναγκαστική εκτέλεση απαγορεύεται γιατί είναι ευθεία παρέμβαση στα εσωτερικά κυρίαρχου κράτους από άλλα (άρθρο 2.7, Χάρτας του ΟΗΕ). Αν απαγορεύεται στον ΟΗΕ να το κάνει απαγορεύεται και σε κάθε άλλο κράτος. Σύμφωνα με το διεθνές έθιμο απαγορεύεται η αναγκαστική εκτέλεση σε περιουσιακά στοιχεία του κράτους, που προορίζονται για δημόσιους σκοπούς (ασυλία λόγω Εθνικής Κυριαρχίας- Κ. Χρυσόγονος, Νομικό Βήμα, 2010, σελ. 1358).Δυνάμει όμως του άρθ. 14 (5) της δανειακής Σύμβασης που υπεγράφη με τους δανειστές μας (Ε.Επ., Δ.Ν.Τ., και Ε.Κ.Τ.) το Ελληνικό κράτος παραιτείται αμετάκλητα και άνευ όρων από κάθε ασυλία Εθνικής Κυριαρχίας «…που έχει ή πρόκειται να αποκτήσει…», επιτρέποντας έτσι την κατάσχεση της μέχρι σήμερα ακατάσχετης δημόσιας περιουσίας, συμπεριλαμβανομένων των πολεμικών εξοπλισμών και των πλουτοπαραγωγικών πηγών της χώρας. Ο όρος παραίτηση από την ασυλία της Εθνικής Κυριαρχίας δεν είναι μόνον ο αυστηρότερος της σύμβασης, αλλά με αυτόν τον όρο παραβιάζονται θεμελιώδεις αρχές του Δικαίου σε όλα τα επίπεδα. Ειδικότερα, παραβιάζει την θεμελιώδη αρχή του σεβασμού της κυριαρχίας του κράτους, απειλεί, θέτει σε κίνδυνο και προσβάλλει στον πυρήνα τους τα κυριαρχικά δικαιώματα, την ίδια την κυριαρχία και την υπόσταση της Χώρας(Κασιμάτης, Οι Συμφωνίες Δανεισμού της Ελλάδας με την Ε.Ε. και το Δ.Ν.Τ., του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, 2010 σελ. 25).
Επίσης, η Χώρα μας παραιτείται από όλες τις νομικές διαδικασίες (ενστάσεις, αγωγές) σχετικά με την κατάσχεση των περιουσιακών της στοιχείων. Επιπλέον δε, συμφωνείται ως εφαρμοστέο δίκαιο το αγγλικό που επιτρέπει την παραίτηση ενός κράτους από την ασυλία (σε αντίθεση π.χ. με άλλα δίκαια, όπως το ελληνικό). Η παραίτηση αυτή έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τα αρθ. 1 (περί εθνικής κυριαρχίας) και 26 του Σ. (διάκριση εξουσιών σε νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική), καθώς κανένα όργανο του Κράτους (ούτε καν το Κοινοβούλιο, ακόμα και με αυξημένη πλειοψηφία) δεν έχει αρμοδιότητα να παραιτηθεί από ασυλία που αφορά την περιουσία που έχει ταχθεί για Δημόσιο Σκοπόκαι να δεσμεύσει με αυτό τον τρόπο τις μελλοντικές γενιές.
Πολλώ δε μάλλον δεν νομιμοποιούνται να δεσμεύσουν μ’ αυτό τον τρόπο την κρατική περιουσία και τις μελλοντικές γενιές ο Υπουργός Οικονομικών, κος Γεώργιος Παπακωνσταντίνου και ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, κος Γεώργιος Προβόπουλος με τις υπογραφές των οποίων, και μόνον, τέθηκε σε ισχύ η δανειακή σύμβαση. Κανονικά βάσει του Ελληνικού Συνταγματικού Δικαίου ο ΠτΔ υπογράφει τις διεθνείς Συνθήκες και η Βουλή τις κυρώνει με νόμο.
Στην περίπτωση του Μνημονίου με το άρθρο 4 του ν. 3845/2010 προβλεπόταν κύρωση όλων των δανειακών συμβάσεων και μνημονίων από την Βουλή και μετά από μόλις τρεις μέρες με το άρθ. 9 του Ν.3847/2010 τροποποιήθηκε η ως άνω διάταξη, έτσι ώστε, αφαιρώντας την νομοθετική αρμοδιότητα της Βουλής, αυτές να ισχύουν από την υπογραφή τους και να αρκεί απλώς «συζήτηση και ενημέρωση», γεγονός το οποίο, επιπλέον, έρχεται σε ευθεία αντίθεση με το Σύνταγμα, είτε βάσει του άρθρου 28 §2 που απαιτεί αυξημένη πλειοψηφία των 180 βουλευτών για την κύρωση διεθνών συμβάσεων, είτε βάσει του άρθρου 36§2 του Συντάγματος, που απαιτεί την απόλυτη πλειοψηφία για την κύρωση με τυπικό νόμο από τη Βουλή των διεθνών συνθηκών οικονομικής συνεργασίας που επιβαρύνουν τους Έλληνες. Κατά συνέπεια υφίσταται διπλή Συνταγματική παραβίαση, αφού όχι μόνο δεν υπεγράφη νομίμως η εν λόγω σύμβαση αλλά δεν κυρώθηκε και ποτέ.
Μάλιστα στη σύμβαση απαιτείται γνωμοδότηση του Νομικού Συμβούλου του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας & Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και του Νομικού Συμβούλου του Υπουργείου Οικονομικών, την εγκυρότητα της οποίας διαβεβαιώνει η ελληνική κυβέρνηση » [άρθ. 3 (4) (α) της Σύμβασης] με την οποία πιστοποιείται, ότι η σύμβαση αυτή δεν έρχεται σε αντίθεση με καμία διάταξη του συντάγματος ή νόμου που ισχύει ή θα ισχύσει στο μέλλον. Πέραν της προφανούς αναλήθειας της συγκεκριμένης γνωμοδότησης, η βεβαίωση αυτή χρησιμοποιείται προκειμένου οι δανειστές μας να ζητήσουν πίσω εντόκως τα χρήματα που κατέβαλαν, ακόμα και αν η σύμβαση αυτή κριθεί άκυρη ως αντίθετη με το ελληνικό Σύνταγμα. Ενώ αντίθετα, αν η σύμβαση κριθεί άκυρη ως αντισυνταγματική για κάποιον από τους δανειστές μας, αυτοί αποδεσμεύονται χωρίς καμία κύρωση.
Η σύμβαση βρίθει αντίστοιχων λεόντειων όρων υπέρ των δανειστών εις βάρος, όμως, της Ελλάδας, κατά παραβίαση της αρχής της συμβατικής ισότητας:
• Οι δανειστές, ένας ή όλοι, μπορούν να μεταβιβάσουν με οποιοδήποτε τρόπο, σε οποιοδήποτε τρίτο τα δικαιώματα ή τις υποχρεώσεις που έχουν από τη Σύμβαση δανεισμού, ενώ η Ελλάδα, ως οφειλέτρια, δεν μπορεί ούτε να αρνηθεί μια τέτοια μεταβίβαση ούτε να μεταβιβάσει μέρος ή όλο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεών της από την Σύμβαση προς τρίτο [αρθ. 2(3) σε συνδυασμό με το αρθ. 13]
• Με το άρθρο 4 (2) της δανειακής σύμβασης εγγυούμαστε ότι το σύνολο της δημόσιας περιουσίας θα αξιοποιηθεί προνομιακά για την εξασφάλιση του δανείου. Μάλιστα συναλλαγές που πραγματοποιούνται επί δημόσιας περιουσίας (εκποίηση, αξιοποίηση δημοσίου πλούτου, μακρόχρονη ενοικίαση) πρέπει να γίνονται προς εξασφάλιση της δανειακής σύμβασης, δηλαδή των απαιτήσεων των δανειστών μας. Με δεδομένο μάλιστα ότι το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος του δανείου θα καλύψει παλαιότερα ληξιπρόθεσμα δάνεια (Βλ. κατωτέρω Πινακα Ι, σελ.8) που δεν διέθεταν ανάλογες εγγυήσεις, στην πραγματικότητα με το καινούργιο δάνειο προσφέρουμε άνευ ουσιώδους ανταλλάγματος και προς βλάβη της δημόσιας περιουσίας εξασφαλίσεις στους δανειστές μας.
• Σημειωτέον, ότι αποφασίστηκε να προστεθεί και 0,5% ποσοστό του δανείου από την Ε.Ε. (80 δις από τα συνολικά 110 δις που λάβαμε) ως εφάπαξ ποσό αμοιβής για υπηρεσίες και κάλυψη λειτουργικών δαπανών των δανειστών μας («έξοδα φακέλου»),το οποίο ανέρχεται στο ποσό 400.000.000 ευρώ!!!(Επ. Μαριάς, Νομικό Βήμα, 2010, σελ. 2211) Το ποσό αυτό υπερβαίνει τις μειώσεις συντάξεων για το έτος 2010.
...
Η ΖΟΦΕΡΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ
Ακόμη και με τις παραδοχές του ίδιο του ΔΝΤ, το χρέος από 119% του ΑΕΠ που βρίσκεται σήμερα (2010), θα εκτιναχθεί το 2013, τελευταίο έτος του προγράμματος στήριξης, μεταξύ 150-177% του ΑΕΠ και αυτό υπό την προϋπόθεση, ότι θα υπάρξει ήπια ανάκαμψη της οικονομίας και ότι «….οι Αρχές θα εξακολουθήσουν να προωθούν ισχυρές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις (…) και ότι η χώρα θα αποκτήσει πρόσβαση στις αγορές με ικανοποιητικούς όρους…»(IMF, Greece, Request fro Stand-By Arrangement Prepared by the European Department in Consultation with Other Departments. EBS/10/77, ApprovedbyPoulM. ThomsenandMartinMuhleisenMay 5, 2010, s. 18,36)Εάν όλα πάνε καλά, επομένως, και αν ληφθούν πρόσθετα μέτρα στην γνωστή κατεύθυνση και αφού θα έχουμε κατεδαφίσει το Κοινωνικό Κράτος (άρθρο 25 παρ. 1 Συντάγματος) και διαλύσει την κοινωνική συνοχή, θα καταφέρουμε να αυξήσουμε το Δημόσιο Χρέος κατά το ήμισυ! (Εφημερίδα Δ.Δ. 2/2010, σελ. 162, Γ. Κατρούγκαλος, Αν. Καθηγητής Δ.Π.Θ.). Με λίγα λόγια:
• Δανειζόμαστε με 5% ή 6% επιτόκιο για να εξυπηρετήσουμε δάνεια που έχουν συναφθεί ακόμη και με ποιο ευνοϊκούς όρους π.χ. με επιτόκιο περίπου 3%,
• Ο αναποτελεσματικός αυτός δανεισμός έχει ως βασική λογική την καθυστέρηση της στάσης πληρωμών, ώστε να διασωθούν οι ξένες (ιδίως Γερμανικές) Τράπεζες που θα χρησιμοποιήσουν τον χρόνο που εμείς εξοικονομούμε, δανειζόμενοι εκ μέρους τους, ώστε να προλάβουν να πουλήσουν τα ομόλογά μας. Εδώ θα πρέπει να επισημανθεί ότι η Γερμανική Κρατική Τράπεζα KFW, ενώ δανείζεται με επιτόκιο 1% από την ΕΚΤ, χορηγεί εν συνεχεία στην Ελλάδα δάνεια ύψους 22,3 δις ευρώ με επιτόκιο 5% ή 6%, ανάλογα με τον χρόνο αποπληρωμής τους. Δεν είναι , λοιπόν, τυχαία η άρνηση της Γερμανίας για την διάσωση της Ελλάδας κατ΄ εφαρμογή της ρήτρας αλληλεγγύης (αρ. 122 παρ. 2 ΣΛΕΕ), επειδή δήθεν δεν προβλέπεται από τις συνθήκες της Ε.Ε. (ιδίως από το άρθρο 125 ΣΛΕΕ) αφού απέβλεπε στην ραγδαία πτώση του ευρώ, που συνιστούσε στην τόνωση των γερμανικών εξαγωγών. Αυτές, μάλιστα, επωφελήθηκαν από την πτώση του ευρώ λόγω της κρίσης του ελληνικού χρέους (LeFigaro, 14/15-8-2010, σελ. 23). Αυξήθηκαν δε κατά 18,2% το πρώτο εξάμηνο του 2010 και έφτασαν το ποσό των 458,4 δις ευρώ (LeMonde,14-8-2010, σελ.10) .
Επομένως, η υπογραφή του Μνημονίου και της Σύμβασης Δανειακής Διευκόλυνσης οδηγεί:
Στην απαλλαγή των ευρωπαϊκών τραπεζών από το «τοξικό» ελληνικό χρέος και τη μεταφορά του σε χώρες της ΕΕ, στο ΔΝΤ και στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα απ’ όπου θα γίνει η διαχείριση του.
Στην αλλαγή του δικαίου που διέπει το χρέος από το ελληνικό στο αγγλικό, καταργώντας το μέχρι τώρα πλεονέκτημα της Ελλάδας, δηλαδή την ασυλία που προβλέπει το Ελληνικό Δίκαιο και αφορά στην προστασία της εθνικής κυριαρχίας. Και επιπλέον, παρότι επελέγη το αγγλικό δίκαιο, στο οποίο επίσης προβλέπεται η ασυλία του κράτους που δανείζεται, δυστυχώς, όμως η δανειακή σύμβαση υπεγράφη με οικειοθελή ρητή παραίτηση από αυτό το δικαίωμα.
Στην επιβάρυνση του ελληνικού χρέους με εμπράγματες ασφάλειες επί του ελληνικού δημοσίου ακυρώνοντας το μέχρι σήμερα εξαιρετικό πλεονέκτημα της Ελλάδας, η οποία δανειζόταν χωρίς να παραχωρεί ως εγγύηση την ακίνητη περιουσία της.
Στην εποπτεία και τον έλεγχο της ελληνικής οικονομίας και την υποχρέωση της Ελλάδας να υπακούει στις υποδείξεις των δανειστών της, ώστε να εξασφαλιστεί στο μέγιστο δυνατό βαθμό η αποπληρωμή των δανείων της προς αυτούς.
Ήδη σήμερα ετοιμάζεται η «αξιοποίηση» (δηλαδή το ξεπούλημα) της δημόσιας περιουσίας προς όφελος των δανειστών και υπό τον πλήρη έλεγχό τους. Όταν αυτό συμβεί οι εταιρείες, που θα αποκτήσουν την ιδιοκτησία ή θα αναλάβουν τη διαχείριση της δημόσιας περιουσίας θα έχουν αποκτήσει ισχυρά δικαιώματα.
...
Η υπέρβαση της παρούσας κατάστασης δεν ανήκει μόνο στο πεδίο της νομικής ή της οικονομικής επιστήμης, αλλά εναπόκειται πλέον και στον Ελληνικό Λαό με πίστη και βούληση για αγώνα να αναζητήσει πολιτική λύση.Τούτο, όμως προϋποθέτει την εμφάνιση δημοκρατικά οργανωμένων σχηματισμών επί τη βάσει αρχών και όχι προσώπων, την εξαφάνιση του πολιτικού δυναστισμού και της οικογενειοκρατίας, την αποδόμηση των πελατειακών σχέσεων και της ευνοιοκρατίας (διαφάνεια και αξιοκρατία), τον σαφή διαχωρισμό μεταξύ δημόσιας εξουσίας και ιδιωτικών οικονομικών συμφερόντων, την καθολική ανανέωση της πολιτικής τάξης με ενίσχυση των αμεσοδημοκρατικών διαδικασιών και την έμφαση στην εργασία και την παραγωγικότητα και όχι στην θεσιθηρία και τον άμετρο καταναλωτισμό.
Παρότι λοιπόν δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η Δανειακή Σύμβαση και το Μνημόνιο θα θεωρηθούν άκυρα στο μέλλον, αποτελεί ΧΡΕΟΣ μας να τα ΑΚΥΡΩΣΟΥΜΕ ΤΩΡΑ .
Η ΓΝΩΣΗ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΜΗ
H Ομάδα Νομικών και Οικονομολόγων της Λαϊκής Συνέλευσης
της Πλατείας Συντάγματος
Πληθωρισμός στην Κίνα, πανικός σε ΗΠΑ και Ε.Ε.
ΤΟ ΠΕΚΙΝΟ ΠΡΟΧΩΡΕΙ ΣΕ ΑΥΞΗΣΕΙΣ ΜΙΣΘΩΝ, ΓΙΑ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΧΘΟΥΝ ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΝΤΑΣΕΙΣ, ΑΝΕΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΤΙΜΕΣ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ
Του ΜΩΥΣΗ ΛΙΤΣΗ litsis@enet.gr
Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ πληθωρισμού στις δύο ατμομηχανές της παγκόσμιας ανάπτυξης τα τελευταία χρόνια, την Κίνα και την Ινδία, ανησυχεί τα διεθνή οικονομικά επιτελεία. Κάτι άλλωστε, το οποίο εξέφρασαν και στην πρόσφατη ετήσια σύνοδο του ΔΝΤ-Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ουάσιγκτον.
Στην Κίνα οι τιμές καταναλωτή αυξήθηκαν τον Μάρτιο κατά 5,4% σε ετήσια βάση, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη αύξηση από τον Ιούλιο του 2008, ενώ στην Ινδία ο δείκτης τιμών χονδρικής πώλησης, ο βασικός δείκτης που μετρά τον πληθωρισμό, αυξήθηκε κατά 8,98% σε ετήσια βάση τον Μάρτιο. Οι τιμές των τροφίμων στην Κίνα σε δώδεκα μήνες αυξήθηκαν κατά 12%.
Οι ανησυχίες για την αύξηση του πληθωρισμού εστιάζονται περισσότερο την Κίνα, τη δεύτερη πλέον μεγαλύτερη μετά τις ΗΠΑ οικονομία. Αναγκάζουν τη χώρα να προχωρήσει σε αυξήσεις μισθών προκειμένου να αποφευχθούν, κοινωνικές εντάσεις. Αυτές όμως ανεβάζουν το κόστος παραγωγής και μεταφέρουν τον πληθωρισμό, μέσω των ευρωπαϊκών και αμερικανικών πολυεθνικών στη Δύση.
Η πολιτική αύξησης των μισθών αναμένεται να συνεχιστεί, καθώς στην Κίνα τον τελευταίο καιρό είχαμε έντονες απεργιακές κινητοποιήσεις, που ανάγκασαν αρκετές εταιρείες να αυξήσουν τους πολύ χαμηλούς μισθούς των υπαλλήλων τους.
Ταυτόχρονα η κυβέρνηση του Πεκίνου έχει αυξήσει τις αγροτικές επιδοτήσεις και προσπαθεί να επιβάλει στις κινεζικές επιχειρήσεις να μην αυξάνουν τις τιμές. Παράλληλα προχώρησε την προηγούμενη εβδομάδα σε αύξηση για τέταρτη φορά μέσα σε ένα χρόνο του αποθεματικού ασφαλείας των τραπεζών στο 20,5%, προσπαθώντας να αποτρέψει τη ροή ζεστού χρήματος, που δημιουργεί πληθωριστικές πιέσεις.
Τα συναλλαγματικά αποθέματα της Κίνας ξεπέρασαν τα τρία τρισ. δολάρια, το πρώτο τρίμηνο, αύξηση που οφείλεται κατά τους οικονομολόγους σε μεγάλο βαθμό στην εισροή κερδοσκοπικών κεφαλαίων, η οποία έχει δημιουργήσει συμπτώματα φούσκας στην αγορά ακινήτων. Η μέση τιμή ενός διαμερίσματος στο κέντρο της Σαγκάης ξεπερνάει τα 500.000 δολάρια (350.000 ευρώ), ενώ και σε μικρότερες πόλεις η τιμή ενός τυπικού σπιτιού είναι 25 φορές πάνω από το μέσο ετήσιο εισόδημα των κατοίκων.
Αναπτυξιακό πακέτο
Η τρέχουσα κινεζική υπερανάπτυξη -το κινεζικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 9,7% το πρώτο τρίμηνο φέτος, από 9,8% το τελευταίο τρίμηνο του 2010- ξεκίνησε στις αρχές του 2009, στη διάρκεια της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, όταν το Πεκίνο ανακοίνωσε πακέτο 586 δισ. δολαρίων για την ανάπτυξη της οικονομίας και ενθάρρυνε τις κρατικές τράπεζες να προχωρήσουν σε δανεισμό ρεκόρ. Το κινεζικό πακέτο «απάλυνε» τις επιπτώσεις της κρίσης στην παγκόσμια οικονομία, ενώ η Κίνα τώρα πιέζεται από τις ΗΠΑ και τους εμπορικούς της εταίρους να στραφεί στην εγχώρια ανάπτυξη, για να βοηθήσει τη ζήτηση αμερικανικών και ευρωπαϊκών προϊόντων.
Ο κινεζικός πληθωρισμός, σε συνδυασμό με την συνεχιζόμενη άνοδο στις διεθνείς τιμές των τροφίμων, των μετάλλων και του πετρελαίου, έχει αρχίσει να «δαγκώνει» τις τιμές σε Ε.Ε. και ΗΠΑ. Ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη αυξήθηκε τον Μάρτιο στο 2,7%, από 2,4% τον Φεβρουάριο και 2,6% της αρχικής πρόβλεψης της Eurostat.
Η αύξηση αυτή εντείνει τις εκτιμήσεις για νέα αύξηση των επιτοκίων της ΕΚΤ, πιθανότατα τον Ιούλιο. Η ΕΚΤ ήταν η πρώτη μεγάλη κεντρική τράπεζα που αύξησε τον Απρίλιο τα επιτόκιά της από 1% σε 1,25%, μετά το μπαράζ μειώσεων που είχε προκαλέσει η ανάγκη να αντιμετωπιστεί με φθηνό χρήμα η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.
Η αύξηση του πληθωρισμού και στις ΗΠΑ, 2,7% τον Μάρτιο, από 2,1% τον Φεβρουάριο, θεωρείται σημάδι για τερματισμό στο τέλος Ιουνίου της πολιτικής νομισματικής χαλάρωσης της Fed, του έμμεσου δηλαδή τυπώματος χρήματος μέσω της αγοράς κρατικών ομολόγων.
Σχόλιο: επειδή ότι συμβαίνει στην Κίνα μας ενδιαφέρει, αφου λόγω παγκοσμιοποίησης και το "πέταγμα μιας πεταλούδας" εκεί, μπορεί να επιφέρει αναταραχή π.χ. και στην Ευρώπη:
Κίνα: Εξεγείρονται οι εργάτες στην «Πρωτεύουσα του Τζιν»
tvxsteam
Μεγάλες συγκρούσεις έχουν ξεσπάσει την τελευταία βδομάδα στην κινεζική πόλη Zengcheng, μεταξύ της αστυνομίας και των χιλιάδων εσωτερικών μεταναστών που εργάζονται στην βιομηχανία παραγωγής υφάσματος τζιν. Αφορμή για την εξέγερση στάθηκε ο ξυλοδαρμός μιας 20χρονης εγκύου μικροπωλήτριας από αστυνομικό, αλλά η οργή των εργατών αφορά τόσο την αστυνομική βία και αυθαιρεσία, όσο και την έλλειψη πολιτικών δικαιωμάτων και τις «μεσαιωνικές» συνθήκες εργασίας.
Η αστυνομική παρουσία στην πόλη είναι πλέον τεράστια, με περισσότερους από 2.000 αστυνομικούς των κινεζικών ΜΑΤ να παρελαύνουν βαριά οπλισμένοι στους δρόμους, σε μια προσπάθεια να εκφοβίσουν τους εργάτες, ενώ οι αρχές έχουν επιβάλλει απαγόρευση της κυκλοφορίας.
Η αστυνομική καταστολή ήρθε ως απάντηση στις εκτεταμένες διαδηλώσεις των εσωτερικών μεταναστών, μετά τον ξυλοδαρμό της 20χρονης γυναίκας, με τους διαδηλωτές να στρέφονται κατά των αστυνομικών, να καταστρέφουν καταστήματα και να καίνε αυτοκίνητα. Βέβαια, ορισμένες πηγές αποδίδουν μεγάλο μέρος των επεισοδίων σε προβοκάτσια από πλευράς της αστυνομίας, προκειμένου να δικαιολογηθεί η καταστολή της εξέγερσης.
Σύμφωνα με τις αρχές, έχουν συλληφθεί μέχρι σήμερα 26 άτομα, μεταξύ των οποίων και ένας άντρας που κατηγορείται ότι διέσπειρε τη φήμη πως η έγκυος γυναίκα και ο άντρας της είναι νεκροί. Ωστόσο, αυτόπτεις μάρτυρες κάνουν λόγο για περισσότερες από 1.000 προσαγωγές, τη στιγμή που στις διαδηλώσεις συμμετείχαν περίπου 10.000 εργάτες.
Επιπλέον, η αστυνομία απέδωσε τα επεισόδια σε αυτονομιστές από το Θιβέτ και την επαρχία Xinjiang, σε μια προσπάθεια να δαιμονοποιήσει την εξέγερση και να δημιουργήσει εθνική διχόνοια. Μάλιστα, σύμφωνα με δημοσιεύματα από το Χονκ Κονγκ, οι τοπικές αρχές μοίρασαν λοστούς και κράνη σε ντόπιους κατοίκους, καλώντας τους να οργανωθούν σε «αυτοάμυνα».
Όπως παραδέχεται και η κρατική έκθεση του Κέντρου Ανάπτυξης της Κίνας που παρουσιάστηκε την Τρίτη, τουλάχιστον 150 εκατομμύρια εσωτερικών μεταναστών εργατών «περιθωριοποιούνται στις πόλεις, αντιμετωπίζονται απλά ως φτηνό εργατικό δυναμικό, δεν απορροφώνται από τις τοπικές κοινωνίες, αποτελούν αντικείμενο ρατσισμού και βλάπτονται σοβαρά».
Η επαρχία Xintang, όπου βρίσκεται η Zengcheng, είναι γνωστή ως η «Πρωτεύουσα του Τζιν», με τους 400-500 χιλιάδες μετανάστες που εργάζονται εκεί να παράγουν περισσότερα από 200 εκ. παντελόνια τζιν το χρόνο, δηλαδή το ένα έκτο της παγκόσμιας παραγωγής.
Εργάζονται κάτω από άθλιες συνθήκες, με βάρδιες που διαρκούν έως και 18 ώρες την ημέρα, 7 μέρες την εβδομάδα, και με ελάχιστους μισθούς. Η καταστολή των διαδηλώσεών τους από την αστυνομία μπορεί να συγκράτησε προσωρινά την οργή τους, όμως οι ίδιοι προετοιμάζονται για ένα δεύτερο κύμα διαμαρτυριών.
Σύμφωνα με πληροφορίες, αρκετοί εργάτες καλούν για μια απεργία διάρκειας 1 μήνα «έτσι ώστε να καταρρεύσει οικονομικά η Πρωτεύουσα του Τζιν, και να πάρουν εκδίκηση από τις αστυνομικές αρχές και τα στρώματα των πλουσίων που εκμεταλλεύονται τους μετανάστες εργάτες».
Ο φόβος του Πεκίνου είναι το ενδεχόμενο η αναταραχή αυτή να επεκταθεί στην ευρύτερη περιοχή του Δέλτα του Ποταμού των Μαργαριταριών, όπου χτυπάει η καρδιά της κινεζικής βιομηχανίας και των εξαγωγών της χώρας.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 πραγματοποιούνταν στην Κίνα περίπου 9.000
μαζικές διαμαρτυρίες τον χρόνο. Το 2010 είχαν φτάσει τις 180.000. Η Σχολή Κοινωνιολογίας στο πανεπιστήμιο του Τσινγκουά εκτιμά ότι φέτος θα ξεπεράσουν τις 200.000.
Του ΜΩΥΣΗ ΛΙΤΣΗ litsis@enet.gr
Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ πληθωρισμού στις δύο ατμομηχανές της παγκόσμιας ανάπτυξης τα τελευταία χρόνια, την Κίνα και την Ινδία, ανησυχεί τα διεθνή οικονομικά επιτελεία. Κάτι άλλωστε, το οποίο εξέφρασαν και στην πρόσφατη ετήσια σύνοδο του ΔΝΤ-Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ουάσιγκτον.
Στην Κίνα οι τιμές καταναλωτή αυξήθηκαν τον Μάρτιο κατά 5,4% σε ετήσια βάση, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη αύξηση από τον Ιούλιο του 2008, ενώ στην Ινδία ο δείκτης τιμών χονδρικής πώλησης, ο βασικός δείκτης που μετρά τον πληθωρισμό, αυξήθηκε κατά 8,98% σε ετήσια βάση τον Μάρτιο. Οι τιμές των τροφίμων στην Κίνα σε δώδεκα μήνες αυξήθηκαν κατά 12%.
Οι ανησυχίες για την αύξηση του πληθωρισμού εστιάζονται περισσότερο την Κίνα, τη δεύτερη πλέον μεγαλύτερη μετά τις ΗΠΑ οικονομία. Αναγκάζουν τη χώρα να προχωρήσει σε αυξήσεις μισθών προκειμένου να αποφευχθούν, κοινωνικές εντάσεις. Αυτές όμως ανεβάζουν το κόστος παραγωγής και μεταφέρουν τον πληθωρισμό, μέσω των ευρωπαϊκών και αμερικανικών πολυεθνικών στη Δύση.
Η πολιτική αύξησης των μισθών αναμένεται να συνεχιστεί, καθώς στην Κίνα τον τελευταίο καιρό είχαμε έντονες απεργιακές κινητοποιήσεις, που ανάγκασαν αρκετές εταιρείες να αυξήσουν τους πολύ χαμηλούς μισθούς των υπαλλήλων τους.
Ταυτόχρονα η κυβέρνηση του Πεκίνου έχει αυξήσει τις αγροτικές επιδοτήσεις και προσπαθεί να επιβάλει στις κινεζικές επιχειρήσεις να μην αυξάνουν τις τιμές. Παράλληλα προχώρησε την προηγούμενη εβδομάδα σε αύξηση για τέταρτη φορά μέσα σε ένα χρόνο του αποθεματικού ασφαλείας των τραπεζών στο 20,5%, προσπαθώντας να αποτρέψει τη ροή ζεστού χρήματος, που δημιουργεί πληθωριστικές πιέσεις.
Τα συναλλαγματικά αποθέματα της Κίνας ξεπέρασαν τα τρία τρισ. δολάρια, το πρώτο τρίμηνο, αύξηση που οφείλεται κατά τους οικονομολόγους σε μεγάλο βαθμό στην εισροή κερδοσκοπικών κεφαλαίων, η οποία έχει δημιουργήσει συμπτώματα φούσκας στην αγορά ακινήτων. Η μέση τιμή ενός διαμερίσματος στο κέντρο της Σαγκάης ξεπερνάει τα 500.000 δολάρια (350.000 ευρώ), ενώ και σε μικρότερες πόλεις η τιμή ενός τυπικού σπιτιού είναι 25 φορές πάνω από το μέσο ετήσιο εισόδημα των κατοίκων.
Αναπτυξιακό πακέτο
Η τρέχουσα κινεζική υπερανάπτυξη -το κινεζικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 9,7% το πρώτο τρίμηνο φέτος, από 9,8% το τελευταίο τρίμηνο του 2010- ξεκίνησε στις αρχές του 2009, στη διάρκεια της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, όταν το Πεκίνο ανακοίνωσε πακέτο 586 δισ. δολαρίων για την ανάπτυξη της οικονομίας και ενθάρρυνε τις κρατικές τράπεζες να προχωρήσουν σε δανεισμό ρεκόρ. Το κινεζικό πακέτο «απάλυνε» τις επιπτώσεις της κρίσης στην παγκόσμια οικονομία, ενώ η Κίνα τώρα πιέζεται από τις ΗΠΑ και τους εμπορικούς της εταίρους να στραφεί στην εγχώρια ανάπτυξη, για να βοηθήσει τη ζήτηση αμερικανικών και ευρωπαϊκών προϊόντων.
Ο κινεζικός πληθωρισμός, σε συνδυασμό με την συνεχιζόμενη άνοδο στις διεθνείς τιμές των τροφίμων, των μετάλλων και του πετρελαίου, έχει αρχίσει να «δαγκώνει» τις τιμές σε Ε.Ε. και ΗΠΑ. Ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη αυξήθηκε τον Μάρτιο στο 2,7%, από 2,4% τον Φεβρουάριο και 2,6% της αρχικής πρόβλεψης της Eurostat.
Η αύξηση αυτή εντείνει τις εκτιμήσεις για νέα αύξηση των επιτοκίων της ΕΚΤ, πιθανότατα τον Ιούλιο. Η ΕΚΤ ήταν η πρώτη μεγάλη κεντρική τράπεζα που αύξησε τον Απρίλιο τα επιτόκιά της από 1% σε 1,25%, μετά το μπαράζ μειώσεων που είχε προκαλέσει η ανάγκη να αντιμετωπιστεί με φθηνό χρήμα η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.
Η αύξηση του πληθωρισμού και στις ΗΠΑ, 2,7% τον Μάρτιο, από 2,1% τον Φεβρουάριο, θεωρείται σημάδι για τερματισμό στο τέλος Ιουνίου της πολιτικής νομισματικής χαλάρωσης της Fed, του έμμεσου δηλαδή τυπώματος χρήματος μέσω της αγοράς κρατικών ομολόγων.
Σχόλιο: επειδή ότι συμβαίνει στην Κίνα μας ενδιαφέρει, αφου λόγω παγκοσμιοποίησης και το "πέταγμα μιας πεταλούδας" εκεί, μπορεί να επιφέρει αναταραχή π.χ. και στην Ευρώπη:
Κίνα: Εξεγείρονται οι εργάτες στην «Πρωτεύουσα του Τζιν»
tvxsteam
Μεγάλες συγκρούσεις έχουν ξεσπάσει την τελευταία βδομάδα στην κινεζική πόλη Zengcheng, μεταξύ της αστυνομίας και των χιλιάδων εσωτερικών μεταναστών που εργάζονται στην βιομηχανία παραγωγής υφάσματος τζιν. Αφορμή για την εξέγερση στάθηκε ο ξυλοδαρμός μιας 20χρονης εγκύου μικροπωλήτριας από αστυνομικό, αλλά η οργή των εργατών αφορά τόσο την αστυνομική βία και αυθαιρεσία, όσο και την έλλειψη πολιτικών δικαιωμάτων και τις «μεσαιωνικές» συνθήκες εργασίας.
Η αστυνομική παρουσία στην πόλη είναι πλέον τεράστια, με περισσότερους από 2.000 αστυνομικούς των κινεζικών ΜΑΤ να παρελαύνουν βαριά οπλισμένοι στους δρόμους, σε μια προσπάθεια να εκφοβίσουν τους εργάτες, ενώ οι αρχές έχουν επιβάλλει απαγόρευση της κυκλοφορίας.
Η αστυνομική καταστολή ήρθε ως απάντηση στις εκτεταμένες διαδηλώσεις των εσωτερικών μεταναστών, μετά τον ξυλοδαρμό της 20χρονης γυναίκας, με τους διαδηλωτές να στρέφονται κατά των αστυνομικών, να καταστρέφουν καταστήματα και να καίνε αυτοκίνητα. Βέβαια, ορισμένες πηγές αποδίδουν μεγάλο μέρος των επεισοδίων σε προβοκάτσια από πλευράς της αστυνομίας, προκειμένου να δικαιολογηθεί η καταστολή της εξέγερσης.
Σύμφωνα με τις αρχές, έχουν συλληφθεί μέχρι σήμερα 26 άτομα, μεταξύ των οποίων και ένας άντρας που κατηγορείται ότι διέσπειρε τη φήμη πως η έγκυος γυναίκα και ο άντρας της είναι νεκροί. Ωστόσο, αυτόπτεις μάρτυρες κάνουν λόγο για περισσότερες από 1.000 προσαγωγές, τη στιγμή που στις διαδηλώσεις συμμετείχαν περίπου 10.000 εργάτες.
Επιπλέον, η αστυνομία απέδωσε τα επεισόδια σε αυτονομιστές από το Θιβέτ και την επαρχία Xinjiang, σε μια προσπάθεια να δαιμονοποιήσει την εξέγερση και να δημιουργήσει εθνική διχόνοια. Μάλιστα, σύμφωνα με δημοσιεύματα από το Χονκ Κονγκ, οι τοπικές αρχές μοίρασαν λοστούς και κράνη σε ντόπιους κατοίκους, καλώντας τους να οργανωθούν σε «αυτοάμυνα».
Όπως παραδέχεται και η κρατική έκθεση του Κέντρου Ανάπτυξης της Κίνας που παρουσιάστηκε την Τρίτη, τουλάχιστον 150 εκατομμύρια εσωτερικών μεταναστών εργατών «περιθωριοποιούνται στις πόλεις, αντιμετωπίζονται απλά ως φτηνό εργατικό δυναμικό, δεν απορροφώνται από τις τοπικές κοινωνίες, αποτελούν αντικείμενο ρατσισμού και βλάπτονται σοβαρά».
Η επαρχία Xintang, όπου βρίσκεται η Zengcheng, είναι γνωστή ως η «Πρωτεύουσα του Τζιν», με τους 400-500 χιλιάδες μετανάστες που εργάζονται εκεί να παράγουν περισσότερα από 200 εκ. παντελόνια τζιν το χρόνο, δηλαδή το ένα έκτο της παγκόσμιας παραγωγής.
Εργάζονται κάτω από άθλιες συνθήκες, με βάρδιες που διαρκούν έως και 18 ώρες την ημέρα, 7 μέρες την εβδομάδα, και με ελάχιστους μισθούς. Η καταστολή των διαδηλώσεών τους από την αστυνομία μπορεί να συγκράτησε προσωρινά την οργή τους, όμως οι ίδιοι προετοιμάζονται για ένα δεύτερο κύμα διαμαρτυριών.
Σύμφωνα με πληροφορίες, αρκετοί εργάτες καλούν για μια απεργία διάρκειας 1 μήνα «έτσι ώστε να καταρρεύσει οικονομικά η Πρωτεύουσα του Τζιν, και να πάρουν εκδίκηση από τις αστυνομικές αρχές και τα στρώματα των πλουσίων που εκμεταλλεύονται τους μετανάστες εργάτες».
Ο φόβος του Πεκίνου είναι το ενδεχόμενο η αναταραχή αυτή να επεκταθεί στην ευρύτερη περιοχή του Δέλτα του Ποταμού των Μαργαριταριών, όπου χτυπάει η καρδιά της κινεζικής βιομηχανίας και των εξαγωγών της χώρας.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 πραγματοποιούνταν στην Κίνα περίπου 9.000
μαζικές διαμαρτυρίες τον χρόνο. Το 2010 είχαν φτάσει τις 180.000. Η Σχολή Κοινωνιολογίας στο πανεπιστήμιο του Τσινγκουά εκτιμά ότι φέτος θα ξεπεράσουν τις 200.000.
Εγγραφή σε:
Σχόλια (Atom)