Και η μακροπρόθεσμη διέξοδος;

Χρειάζεται ένας καινούργιος πολιτισμός, άλλο αξιακό σύστημα, άλλη κατεύθυνση της επιστήμης, άλλες κοινωνικές-πολιτικές δομές.
Ξεπέρασμα του καπιταλιστικού τρόπου οικονομικής, κοινωνικής, οικολογικής και πολιτικής οργάνωσης των ανθρώπινων κοινοτήτων.
Το κίνημα της αντιπαγκοσμιοποίησης έχει πει το στοπ στο υπάρχον μοντέλο. Η νέα γενιά με τον τρόπο της έχει πεί όχι στον κόσμο που της ετοιμάζουμε. Μένει να οριοθετηθεί το περιεχόμενο της απαιτούμενης γενικής στροφής στις σημερινές συνθήκες.
Αυτή η στροφή θα χαρακτηρίζεται απο την έννοια της „απο-ανάπτυξης“ σαν απάντηση των“απο κάτω“ στην „ανάπτυξη“ κάθε μορφής. «Απο-ανάπτυξη εδώ», «συντήρηση εκεί», «ανάπτυξη πιο πέρα»(όπου δεν υπάρχει κοινωνική και περιβαλλοντική επιβάρυνση), αλλά σε καμία περίπτωση «ανάπτυξη ή θάνατος», που είναι το μότο του Τουρμποκαπιταλισμού
Θα στηρίζεται σε ένα νέο είδος πολιτικής που θα μετατρέπει τους πολίτες σε υποκείμενά της και θα δημιουργήσει θεσμούς άμεσης οικονομικής-κοινωνικής-οικολογικής-πολιτικής δημοκρατίας.

Σύμφωνα με τον Γ. Καλλή, καθηγητή στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης (80K):

"Η από-ανάπτυξη αναφέρεται πρωτίστως στην ανάγκη αποσύνδεσης του στόχου της κοινωνικής ευημερίας από τον στόχο της οικονομικής μεγέθυνσης, της αύξησης δηλαδή του ΑΕΠ. Η πρόταση της από-ανάπτυξης είναι απλή. Μπορούμε να ζήσουμε καλύτερα χωρίς να χρειάζεται να παράγουμε ή να καταναλώνουμε όλο και περισσότερο.

Ακόμα πιο ριζοσπαστικά, η από-ανάπτυξη προτείνει μια ανάστροφη διαδικασία απο-μεγένθυνσης, ή σμίκρυνσης αν θέλετε, της οικονομίας, δηλαδή ελάττωσης της συνολικής παραγωγής και της συνολικής κατανάλωσης. Η διαδικασία αυτή είναι απαραίτητη, όπως θα εξηγήσω, αν θέλουμε να αποφύγουμε την οικολογική καταστροφή. Και αν την διαχειριστούμε σωστά, η απο-ανάπτυξη όχι μόνο δεν θα οδηγήσει σε αύξηση της ανεργίας και της φτώχειας, αλλά μπορεί και να βελτιώσει την ποιότητα της ζωής μας.

Ο όρος απο-ανάπτυξη μεταφράζει στα ελληνικά το γαλλικό décroissance, ή το αγγλικό de-growth, όρος ο οποίος πρωτοεισήχθη από τους οικονομολόγους Jacques Grinevald του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης, και Serge Latouche του Πανεπιστημίου της Σορβόννης. Ο τελευταίος έχει γράψει σειρά δημοφιλέστατων βιβλίων πάνω στο θέμα και πολλά άρθρα στην Γαλλική και Διεθνή έκδοση της Le Monde.

Στην Γαλλία, και κατά δεύτερο λόγο στην Ιταλία και την Ισπανία, έχουν γεννηθεί κινήματα πολιτών τα οποία σήμερα αριθμούν χιλιάδες μέλη και τα οποία εργάζονται και εφαρμόζουν καθημερινά, μακριά από ακαδημαϊκές συζητήσεις, την ιδέα της από-ανάπτυξης. Τα κινήματα αυτά έχουν ενεργό ρόλο στην ανάπτυξη δικτύων ανταλλαγών και κοινοτικών νομισμάτων, κοινόκτητων οικισμών και οικολογικών καταλήψεων, κοινόκτητων συστημάτων επιδιόρθωσης ποδηλάτων ή χρήσης αυτοκινήτων, συνεταιριστικών τραπεζών, αγροτοσυναιτερισμών βιολογικών προϊόντων και οικολογικών αυτό-διοικούμενων βιοτεχνιών.

Το μήνυμα της απο-ανάπτυξης δεν είναι απλά ότι πρέπει να καταναλώνουμε λιγότερο. Ανατρέποντας το τοτέμ της οικονομικής ανάπτυξης, η από-ανάπτυξη μας καλεί να επανακτήσουμε την οικονομία από τα χέρια των ειδικών. Να επανα-πολιτικοποιήσουμε δηλαδή την δημόσια συζήτηση για το τι οικονομία θέλουμε και για ποιο σκοπό."

Αυτό ακριβώς το κάλεσμα γίνεται πιο συγκεκριμένο και υλοποιήσιμο, αν ακολουθήσουμε τη στρατηγική της Τοπικοποίησης

Οι βασικότερες απαντήσεις στη σημερινή κρίση

Τρεις οι κύριες απαντήσεις στην κρίση είναι οι εξής:

1. Μεταφορά πόρων στους κινητήρες της αέναης ανάπτυξης:

Οι διαδικασίες που ακολουθούν οι Κυβερνήσεις με τα διάφορα προγράμματα για την "ανάκαμψη" έχουν ονομασθεί επιτυχημένα "σοσιαλισμός των πλουσίων“. Οι εξελίξεις στο επίπεδο της οικονομίας θα έχουν να κάνουν με μια junkie-οικονομία που θα χρειάζεται όλο και μεγαλύτερη „δόση“ χρήματος από τις Κ.Τράπεζες, ενώ ταυτόχρονα θα οδηγούμαστε όλο και περισσότερο προς μια τεχνοφασιστική κοινωνία έκτακτων μέτρων.
Αυτή η απάντηση φαίνεται να είναι η πικρατέστερη, αλλά θα οξύνει την οικολογική κρίση και θα οδηγήσει σε πτώχευση την “Α.Ε. Γη” λόγω κατάρρευσης των φυσικών αγαθών

2. Σκανδιναβοποίηση-επιστροφή στη Σοσιαλδημοκρατία και το κράτος πρόνοιας:

Έχει μικρή πιθανότητα, διότι είναι αδύνατη πια η ρύθμιση και ο έλεγχος της οικονομίας και του περιβάλλοντος απο τα κράτη(φαίνεται καθαρά στην περίπτωση της Ελλάδας, όπου η μεσαία ταξη με τα αποτελέσματα των πρόσφατων εκλογών απαίτησε την επιστροφή στη σοσιαλδημοκρατία, αλλά η κυβέρνηση Παπανδρέου, ακόμα και να ήθελε, δεν το μπορεί να το κάνει)

3. Επενδύσεις στη Βιόσφαιρα και στο περιβάλλον-μετατροπή του „έξυπνου“κεφαλαίου σε „βιοκεφάλαιο“-“πράσινο“ κεφάλαιο:

-Ενσωμάτωση φύσης στην οικονομία.
-Συμφιλίωση βιόσφαιρας με ανάπτυξη(„βιώσιμη“) και οικολογίας με οικονομία
-Υποφερτό περιβάλλον.
-Παράταση του καπιταλισμού σαν „πράσινου“.
Η παράταση όμως αυτή θα είναι περιορισμένη χρονικά, γιατί η επιβίωση της βιόσφαιρας δεν θα είναι μακροπρόθεσμη. Η "πράσινη" οικονομία θα αναπτύξει χαμηλής κατανάλωσης και αντιρρυπαντικής τεχνολογίας αυτοκίνητα, όμως θα υπάρχουν όλο και περισσότερα. Θα έχουμε οικονομικές από άποψη ενέργειας ηλεκτρικές συσκευές, όμως όλο και περισσότερες ηλεκτρικές εφαρμογές, λιγότερη κατανάλωση ενέργειας ανά τετραγωνικό μέτρο κατοικίας, αλλά όλο και περισσότερες και μεγαλύτερες κατοικίες. Εξυπνότερη-ηπιότερη τεχνολογία, όμως όχι λιγότερη χρήση των φυσικών πόρων, όσο δεν θα υπάρχει κοινωνική δικαιοσύνη στην κατανομή τους και όσο θα υπάρχει ατομική τους ιδιοκτησία. Πράσινη ανάπτυξη και πράσινες τεχνολογίες θα έχουν ένα μικροπρόθεσμο θετικό ισοζύγιο για τη βιόσφαιρα και τα οικοσυστήματα.
Δεν θα έχουμε λοιπόν μακροπρόθεσμη λύση, αφού και με πράσινη ανάπτυξη θα απαιτηθούν μεγεθύνσεις πέρα απο τις δυνατότητες του πλανήτη( π.χ, 2050 με 9 δις πληθυσμό, αποφυγή κλιματικής καταστροφής σημαίνει > 90% ενέργειας από ανανεώσιμες, αδύνατο χωρίς μείωση ζήτησης ενέργειας-παραγωγής-κατανάλωσης δηλ στοχευμένης «αποανάπτυξης»)
Και η μακροπρόθεσμη λύση;

Απομυθοποίηση του „Τουρμποκαπιταλισμού“

Το δυτικό μοντέλο ανάπτυξης δεν μπορεί να οικουμενοποιηθεί γιατί υπάρχουν:

1.Κοινωνικά όρια: τεράστιες ανισότητες φαινομενικά ξεπεραστέες λόγω αποστράτευσης των "από κάτω"
2. οικολογικά : αξεπέραστα λόγω πεπερασμένου συστήματος του πλανήτη σε σχέση με τους φυσικούς πόρους και την αντοχή των οικοσυστημάτων

Η κυριαρχία των αγορών οξύνει τα προβλήματα των ανθρώπινων κοινοτήτων:
1. „Αναπτυγμένος“ κόσμος:
αποσάθρωση κοινωνικού κράτους, σε υπαρξιακό κίνδυνο οι μεσαίες τάξεις- οι αγρότες- ανειδίκευτοι εργαζόμενοι, αποικιοποιημένος ο "ελεύθερος" χρόνος-θρυματισμένη ατομική-κοινωνική συνείδηση, υποβάθμιση ποιότητας ζωής και περιβάλλοντος, αμφισβήτηση πολιτικής.
2.Υπόλοιπος κόσμος:
διάλυση συνθηκών επιβίωσης της πλειοψηφίας(τοπικής παραγωγής-αγοράς-περιβάλλοντος),
εγκατάλειψη αγροτικής γης και εσωτερική-εξωτερική μετανάστευση, διάλυση παραδοσιακών πολιτιστικών προτύπων-δικτύων-κοινοτήτων, χρεωκοπία χωρών ιδίως Αφρικής.

Η „εξωτερίκευση“ του περιβαλλοντικού κόστους έχει σαν αποτέλεσμα:

οικολογική καταστροφή-ρύπανση- μόλυνση, υποβάθμιση βιοποικιλότητας- βιόσφαιρας, κλιματική αλλαγή και καταστροφές, περιβαλλοντικούς μετανάστες.

Η παγκόσμια τωρινή κρίση εντείνει την αμφισβήτησή του:

Δημοσκόπηση του ΒΒC World Service(9 Νοεμ. 2009)
μόλις το 11% των ερωτηθέντων, σε 27 χώρες, θεωρούν ότι η καπιταλιστική οικονομία λειτουργεί σωστά
το 23% θεωρεί αδύνατη μία βελτίωση του καπιταλιστικού συστήματος και πιστεύει ότι είναι απαραίτητο ένα νέο οικονομικό μοντέλο

Το Βιβλίο

Ο τίτλος του βιβλίου: Τοπικοποίηση
Υπότιτλος: από το παγκόσμιο...στο τοπικό, ένας οικολογικός κόσμος είναι δυνατός.

Το βιβλίο σκιαγραφεί το πρόταγμα της τοπικοποίησης, σαν απάντηση στην “υπαρκτή” παγκοσμιοποίηση του καπιταλισμού και στην προοπτική να επικρατήσει στο μέλλον ένα σύστημα ακόμα πιο βίαιο, εκμεταλλευτικό και καταστροφικό για τον άνθρωπο και τη φύση. Η Τοπικοποίηση είναι η στροφή σε μια αποκεντρωμένη, τοπικοποιημένη οικολογική κοινωνία, που θα έχει σαν κύτταρο την αυτοδύναμη κοινότητα και θα στηρίζεται στην άμεση δημοκρατία και στον συνομοσπονδιακό κοινοτισμό(ομοσπονδίες δήμων-συνομοσπονδίες περιφερειών-ομοσπονδίες εθνών ). Στα πλαίσιά της οι άνθρωποι και οι κοινοτικές τους συλλογικότητες θα μπορέσουν να επαναπροσδιορίσουν τις ανάγκες τους, να ελέγξουν τη ζωή, το χρόνο τους και την τοπική οικονομία. Να αναβαθμίσουν τη ποιότητας ζωής, πρόνοιας και περιβαλλοντικής προστασίας. Να αποκαταστήσουν το αίσθημα ασφαλείας για το μέλλον, στα πλαίσια ενός ισορροποιημένου οικοσυστήματος.
Απορρίπτοντας τον ανταγωνισμό, σαν διαδικασία ανάπτυξης και δίνοντας έμφαση στη συνεργασία-αλληλεγγύη θα μπορέσουν να πετύχουν την ισοκατανομή εξουσίας σε όλα τα επίπεδα με απεξάρτηση από τις αγορές και το χρήμα. Θα εμπνευσθούν για να δημιουργήσουν ένα νέο πολιτισμικό ρεύμα και μια νέα αυτοκαθοριζόμενη κοινωνία, ξεκινώντας από την τοπική κοινωνία, σε σχέση απόρριψης, αναδιάρθρωσης και ρήξης με τα μεγασυστήματα της παγκοσμιοποίησης και του κεντρικού εθνικού κράτους.